به تشكيل سپاهى در منطقهء اوطاس كرد . « 1 » وى دستور داد تا همهء سپاهيان ، زنان و كودكان و نيز شتران و گاوان و گوسفند خود را به همراه بياورند . دليل او براى اين اقدام آن بود تا همه بدانند كه از جان و ناموس و مال خود دفاع مىكنند . « 2 » دراين جنگ ، قبيلهء ثقيف ، نَصْر ، جُشَم ، سعدبن بكر و گروهى از بنى هلال حضور داشتند . « 3 » رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم پس از نصب عتّاب بن أسيد به عنوان حاكم مكه « 4 » به همراه دوازده هزار نفر عازم حنين شد . نخستين چيزى كه جلب توجه كرد ، كثرت سپاهيان اسلام بود . به نقل واقدى ، ابن سعد وبلاذرى ، ابوبكر با نگاهى به فزونى جمعيت مسلمانان به پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم گفت : امروز از ناحيهء قلت جمعيت شكست نمىخوريم . بلافاصله اين آيه نازل شد : « خدا شمارا در بسيارى از جايها كمك كرد و نيز در روز حنين ، آنگاه كه انبوهى لشگر شمارا به شگفت آورده بود . » « 5 » قاعدتاً آيهء مزبور پس از جنگ نازل شده ، اما ناظر به همان سخن ابوبكر و امثال اوست . « 6 » شمار فراوانى از اين مسلمانان ، نومسلمانانى بودند كه طى دو سال پس از حديبيه ايمان آورده بودند و طبعاً آشنايى با معارف دينى و عمق نگرش توحيدى نداشته و از لحاظ روحى نيز آمادگى كافى براى انجام رسالت دينى خود نداشتند . شاهد آن ، واقعه‌اى است كه در مسير حُنَين پيش آمد . يكى از مقدسات مشركان در جاهليت ، درختى بود كه آن را « ذات انواط » مىناميدند . دليل نامگذارى آن به « انواط » اين بود كه مشركان به دليل قداستى كه داشت ، اسلحهء خود را بر آن مىآويختند و در اطراف آن اعتكاف مىكردند . « 7 » در روايت واقدى آمده است كه

--> ( 1 ) . عاتق در معجم المعالم الجغرافيه ( ص 34 ) مىگويد : اوطاس منطقه مسطحى است كه در شرق مكه درفاصلهء يكصد و نود كيلومترى قرار دارد . بنابراين اين محل نبايد به حنين كه در فاصله سى كيلومترى مكه - در راه طائف قرار دارد ارتباطى داشته باشد و ضرورتاً نمىتواند « اوطاسى » باشد كه مكرر در اخبار جنگ حنين از آن ياد شده است . ( 2 ) . المغازى ، ج 3 ، ص 888 - 887 ( 3 ) . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 4 ، ص 437 ( 4 ) . وى در آن وقت فقط بيست سال داشت . ( 5 ) . توبه ، 25 ؛ المغازى ، ج 3 ، ص 89 ؛ طبقات الكبرى ، ج 2 ، ص 150 ؛ انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 365 ؛ شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 15 ، ص 106 ( 6 ) . در برخى نقلها كه محتواى آن قدرى تند است نام قائل سخن را نياورده‌اند . از يونس بن بُكير نقل شده است كه مردى در حنين گفت : ما از قلت شكست نمىخوريم . اين بر رسول خدا گران آمد و سبب هزيمت شد ( سبل الهدى ، ج 5 ، ص 469 ) ، گاهى سخن مزبور را به يك نوجوان انصارى نسبت داده‌اند و گاهى به خود پيغمبر ( همان ) . شامى مىگويد : صحيح آن است كه قائل آن غيررسول خدا ( ص ) بوده و از ابن اسحاق نقل مىكند كه : برخى گفته‌اند يكى از بنى بكر چنين گفته است . و البته ابن عبد البر همان نقل واقدى را پذيرفته كه ابوبكر قائل اين سخن بوده است ( نك : سبل الهدى ، ج 5 صص 470 - 469 ) و نك : شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 15 ، ص 106 ( 7 ) . تاج العروس ذيل مورد « نوط : ينوطون بها سلاحهم - اى يُعقلون - و يعكفون حولها » .