پس از پايان اين غزوه ، مهاجران حبشه به رهبرى جعفربن ابى طالب عليهما السلام ، پس از پانزده سال به مدينه بازگشتند . بازگشت آنان به مدينه ، در پى نامه‌اى بود كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به نجاشى فرستاده و از او خواسته بود تا وسايل بازگشت مهاجران را فراهم كند . پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم با ديدن جعفر فرمود : نمىدانم به فتح خيبر خوشنود باشم يا به قدوم جعفر . آنگاه پيشانى جعفر را بوسيد . « 1 » مدتى بعد در مدينه ، عمر به خانهء دخترش حفصه آمد ، و در آنجا به اسماء همسر جعفر گفت : سبقناكم بالهجره ، ما با هجرت از شما پيشى گرفتيم ، پس ما به پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم سزاوارتريم . اسماء بر او خشم گرفت و گفت : شما در نزد پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بوديد ، گرسنگانتان را سير مىكرد و جاهلان شما را تعليم مىداد ، اما ما ، در سرزمينى دور بوديم ، و براى خدا و رسول تحمل كرديم ، به خدا سوگند چيزى نمىخورم و نمىآشامم تا سخن تو را به پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بگويم . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم با شنيدن سخنان آنها فرمود : او نسبت به من سزاوارتر از شما نيست . او و اصحابش فقط يك هجرت كردند و شما دو هجرت داشتيد . « 2 » رخدادهاى پس از فتح خيبر تا فتح مكه پيمان حديبيه فرصت مبارزهء مسلمانان را بر ضد قبايل حجاز فراهم كرد ، همانگونه كه راه را براى توسعه دعوت اسلامى آماده ساخت . سيره نگاران از چندين سريه ياد كرده‌اند كه در فاصله فتح خيبر تا فتح مكه رخ داده است . يكى از سرايا ، سريه بشير بن سعد بود كه همراه سى تن به سوى بنى مرّه رفت . اين طايفه در نزديكى فدك زندگى مىكردند . مسلمانان در آغاز موفق شدند تا گوسفندان و شترانى را به غنيمت گيرند ، اما در راه بازگشت مورد حمله قرار گرفته و جز بشير بن سعد همه گريختند . او خود را به فدك رساند و پس از چند روز به مدينه بازگشت . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم غالب بن عبد الله را همراه دويست نفر بدان سوى گسيل داشت . آنها موفق به شكست دشمن شدند . در اين سريه اسامة بن زيد مردى را تعقيب كرد و زمانى كه به او رسيد ، با آن كه آن مرد اظهاراسلام كرد وى را به قتل رساند . پس از آن كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم اين خبر را شنيد ، وى را سخت نكوهش كرد . اسامه گفت : او از ترس اظهار اسلام كرد . حضرت فرمودند : مگر تو

--> ( 1 ) - المغازى ، ج 2 ، ص 683 ؛ تاريخ اليعقوبى ، ج 2 ، ص 56 ؛ طبقات الكبرى ، ج 2 ، ص 108 ( 2 ) . اسدالغابه ، ج 5 ، ص 396 ؛ سبل الهدى والرشاد ، ج 5 ، ص 211 ؛ المعجم الكبير ، ج 24 ، ص 140 و در صفحهء 153 آمده : اسماء به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : كسانى مىپندارند كه ما از مهاجران نيستيم ؛ رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : كذب ذاك ، لكم هجرتان ، هاجرتم الى النجاشى و هاجرتم الىّ .