مسلّم « ثقلين » كه ضمن آن بر « قرآن » و « عترت » تكيه شده ، حديث مزبور را روايت كرده اند . اين در حالى است كه سنت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بر پايهء آيات قرآنى كه مردم را به اطاعت از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم واداشته و آن حضرت را اسوه معرفى كرده ، حجّت است . به علاوه خود آن حضرت در رأس عترت قرار دارد . آنچه كه آن حضرت در حديث ثقلين بر آن تكيه كرد ، مسأله قرآن و عترت بود . ما در اينجا به نقل مصادر حديث ثقلين نمىپردازيم زيرا كتابها و مقالات مفصلى در اين زمينه نگاشته شده و خوانندگان مىتوانند به آنها مراجعه كنند . نكته قابل توجه اين كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم از حديبيه به بعد ، مكرر بر جايگاه اهل بيت تكيه كرده و اين اصرار تا روزهاى پايانى زندگى آن حضرت ادامه داشت . گفتنى است كه برخى از راويانِ حديث ثقلين ، محل اعلام آن را در عرَفه ، برخى در مدينه در روزهاى آخر حيات پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم ، و برخى در بازگشت از طائف مىدانند . « 1 » بعيد نمىنمايد كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در جريان حديبيه نيز بر اين امر تأكيد كرده ، جز آنكه واقدى نقل محرَّف را آورده است . طبرانى به نقل از زيد بن ارقم آورده است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در جحفه فرود آمد ، آنگاه روايت ثقلين و نيز غدير را از وى نقل مىكند . « 2 » البته در نقل طبرانى اشاره به حديبيه نشده ، اما با توجه به ذكر منطقهء جُحْفه ، و با توجه به آنچه واقدى در اين خبر آورده ، محتمل است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در سفر حديبيه ، اين مطلب را فرموده باشند . زمانى كه خبر نزديك شدن مسلمانان به قريش رسيد ، آنان به رايزنى با يكديگر پرداخته و مصمم شدند تا از ورود آن حضرت به مكه جلوگيرى كنند . تصور آنان بر اين بود كه با توجه به وضعيت جنگى حاكم بر روابط آنان با رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم ، ورود آنان به مكه ، حتى براى انجام عمره ، لطمه‌اى بر حيثيت قريش خواهد بود . در آن صورت اعراب تصور خواهند كرد كه مسلمانان تا اندازه‌اى قدرتمند شده‌اند كه به راحتى مىتوانند به مكه درآيند . به همين دليل ، همپيمانان خود مانند ثقيف و احابيش را به يارى طلبيده ، دويست سوار را به فرماندهى خالد بن وليد به سوى منطقهء غميم فرستادند . خودشان نيز كودكان خود را برداشته در وادى بَلْدح كه در راه خروجى مكه به سمت حديبيه بود مستقر شدند . جاسوسانى نيز بركوهها اطراف گماشتند تا مراقب حملهء مسلمانان از نواحى مختلف باشند . « 3 » قريش به وفور شترانى را ذبح كرده در چهار نقطهء مكه اعراب را اطعام كردند ، « 4 »

--> ( 1 ) . نك : حديث الثقلين ، تواتره - فقهه ، ص 33 ( 2 ) . المعجم الكبير ، ج 5 ، صص 187 - 186 ( 3 ) . المغازى ، ج 2 ، ص 579 ؛ امتاع الاسماع ، ج 1 ، ص 278 ، سبل الهدى والرشاد ، ج 5 ، ص 61 ( 4 ) . امتاع الاسماع ، ج 1 ، ص 280