ابن اسحاق را بايد اولين تحليل‌گر اخبار سيره نيز دانست . او در ابتداى بسيارى از بحثها ، يك نوع جمع بندى تحليلى ارائه مىدهد . اين در حالى است كه كاستيها و نادرستىهاى زيادى به دليل منابع و مآخذ ابن اسحاق در سيرهء او وجود دارد . سيرهء مزبور تنها منعكس كننده بخشى از روايات سيره است ، زيرا در ساير شهرها نيز روايات سيره در دست صحابه‌اى كه به آن شهرها رفته بودند ، وجود داشته كه مورد استفاده ابن اسحاق قرار نگرفته است . اضافه بر آن ، بعدها واقدى و برخى ديگر با تتبعاتى كه در مآخذ اوليه كرده‌اند ، مطالب فراوان جديدى را در سيره نگاشته‌اند كه بايد مورد توجه محققان قرار گيرد . بعد از ابن اسحاق ، كار تتبع در اخبار سيره ادامه يافت و محدثان و اخباريان زيادى به كار جمع آورى اين اخبار مشغول شدند كه تنها نوشته‌هاى برخى از مشهورترين آنها باقى مانده است . سيرهء ابن اسحاق در قرن هفتم توسط شرف الدين محمد بن عبد الله بن عمر به فارسى درآمده و تلخيص شده است . اين اثر با نام سيرت رسول الله توسط اصغر مهدوى و مهدى قمى نژاد با مقدمه‌اى مفصل دربارهء سيره نگارى و سيرهء ابن اسحاق چاپ شده است . « 1 » ترجمهء ديگرى از آن با عنوان سيرت رسول الله از رفيع الدين اسحاق بن محمد همدانى از دانشمندان قرن هفتم نيز چاپ شده است . « 2 » ابن اسحاق كتاب ديگرى در اخبار الخلفاء داشته كه كوچك بوده و نقلهايى از آن بر جاى مانده است . « 3 » گفتنى است كه خليفة بن خياط ، اخبار مربوط به جريانات رده و فتوحات را از ابن اسحاق گرفته كه طبعا از همان كتاب اخبار الخلفاء او بوده است . « 4 » ابان بن عثمان بجلى ( م ح 170 ) در بيشتر مآخذ ، از وى با عنوان ابان بن عثمان الأحمر البجَلى ياد شده است . در مصادر شيعى آمده است كه وى از موالى قبيلهء بَجيله بوده است . قبيلهء بجيله قبيله‌اى قحطانى دانسته شده كه تمايلات شيعى هم دارد . در چند مورد از وى با عنوان ابان الأعرج ياد شده است . « 5 »

--> ( 1 ) . تهران ، شركت انتشارات علمى و فرهنگى ، 1368 ( 2 ) . تهران ، نشر مركز ، 1373 ( 3 ) . تاريخ التراث العربى ، التدوين التاريخى ، ص 90 ؛ دربارهء ابن اسحاق نك : طبقات الكبرى ، ج 7 ، صص 322 - 321 ؛ المغازى الاولى و مؤلفوها ، ص 84 ؛ بزم آورد ، صص 107 - 81 ( 4 ) . شخصى با نام N . Abbott بخشى از تاريخ الخلفاء ابن اسحاق را به چاپ رساند . مشخصات آن ازاين قرار است : . . pp . 80 - 100 N . Abbott , Studies in Arabic Literary Papyrii . I . Historical texts , Chicago U . P 1957 ( 5 ) . نك : طبقات فحول الشعراء ، 2 : 482