الشيخ رسول جعفريان

494

تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)

قبل بوده و پس از رسيدن به بدر همانگونه كه روايات فراوان تاريخى حكايت دارد ، مسلمانان بر چاههاى بدر مسلط شدند . همچنين ممكن است گفته شود كه به اندازهء كافى براى تطهير و غسل در اختيار نبوده و باران آب فراوان و كافى در اختيار آن گذاشته است . از امام باقر عليه السلام نيز نقل شده كه « وَ يُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدامَ » اشاره به نزول باران و سخت شدن زمين رملى در زير پاى آنهاست . « 1 » خداوند در آيهء هيجدهم ، مجدداً بر نقشهء خود در برپايى جنگ بدر اشاره مىكند : « فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَ ما رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى ، شما آنان را نكشتيد ، خدا بود كه آنها را كشت ؛ و آنگاه كه تير مىانداختى نيز ، تو نمىانداختى ، خدا بود كه تير مىانداخت تا به مؤمنان كرامتى ارزانى دارد . هر آينه خدا شنوا و داناست . » در واقع جنگ بدر مسلمانان را از موقعيت ضعف كه احتمال از بين رفتن كامل بود ، به وضعيتى ثابت رساند . لذا خداوند در آيهء بيست و ششم مىفرمايد : « و به ياد آوريد آن هنگام را كه اندك بوديد و در شمار مستضعفان اين سرزمين ، بيم آن داشتيد كه مردم شما را از ميان بردارند و خدا پناهتان داد و يارى كرد و پيروز گردانيد و از چيزهاى پاكيزه روزى داد ، باشد كه سپاس گوييد . » گذشت كه جنگ بدر وعدهء عذابى است كه خداوند به مشركان داده بود ، همانگونه كه رسول خدا بر سر چاه بدر با مشركان فرمود ، لذا در اين سوره نيز كه پس از واقعهء بدر نازل شده مىفرمايد : « چرا خدا عذابشان نكند ، حال آن كه مردم را از مسجد الحرام باز مىدارند ! و صاحبان آن نيستند ؟ صاحبان آن تنها پرهيزكارانند ولى بيشترينشان نمىدانند . و دعايشان نزد خانهء كعبه جز صفير كشيدن و دست زدن هيچ نبود . پس به پاداش انكارتان عذاب بچشيد . » در بدر كسان زيادى شترانشان را براى سپاه قريش ذبح مىكردند و مخارج و خوراك آنان را تأمين مىكردند ؛ خدا در آيهء سى و ششم مىفرمايد : « كافران اموالشان را خرج مىكنند تا مردم را از راه خدا باز دارند . اموالشان را خرج خواهند كرد و حسرت خواهند برد . سپس شكست مىخورند . » در آيهء نخست سورهء انفال در اختيار خدا و رسول قرار گرفت و اكنون در آيهء چهل و يكم تكليف غنايم و نحوهء تقسيم آن روشن مىشود : « وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ ، بدانيد كه هر چيزى كه به غنيمت گرفتيد يك پنجم آن از آن خدا و پيامبر و خويشاوندان و يتيمان و مسكينان و در راه ماندگان است . »

--> ( 1 ) . مجمع البيان ، ج 4 ، ص 525