خود نسبت به مسلمانان افزودند ؛ گفته شده است كه سخت گيرى آنان تا آن زمان بىسابقه بوده و علت آن نيز شيوع اسلام در شهرى چون يثرب و اعلام حمايت نظامى آنان از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بوده است . « 1 » بدنبال اين سخت گيرى و با فراهم شدن زمينه‌اى براى هجرت ؛ مسلمانان درخواست هجرت به مدينه كردند . اين هجرت ، پيش از اين به حبشه تجربه شده بود ، آن زمان نيز سخت گيرى قريش از دلايل اصلى خروج مسلمانان به حبشه به شمار مىرفت . رفتن از مكه به مدينه نيز ، پيش از دستور رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم يك بار اتفاق افتاده بود و آن هجرت ابوسلمة بن عبدالاسد بود . وى كه از مهاجرين حبشه بود به مكه بازگشت و با ديدن آزار و اذيت قريش به يثرب پناه برد . چندى بعد همسر اوام سلمه - كه چندى بعد از شهادت شوهرش به عقد رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در آمد - همراه با فرزند وى نيز به يثرب رفتند . بنا به اظهار ابن هشام و ابن سعد وى نخستين مهاجرى بوده كه يكسال پيش از پيمان عقبه به يثرب رفته است . « 2 » بلاذرى وى را سومين مهاجر - پس از مصعب بن عمير و ابن‌ام مكتوم - دانسته است . « 3 » عقيده نخست درست‌تر مىنمايد . هر چند دليلى در دست نداريم كه تجربهء وى در تصميم گيرى رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم مؤثر بوده باشد زيرا پس از بيعت عقبه و مسائل مورد توافق با اوس و خزرج بود كه زمينه هجرت را فراهم كرد . « 4 » انتخاب يثرب را براى هجرت بايد در همين نكته دانست زيرا چنين حمايتى از جمعيتى اين چنين به راحتى مىتوانست در انتخاب آن شهر مؤثر واقع شود . به علاوه يثرب براى مسلمانان منطقه‌اى شناخته شده وآشنا بود . مىدانيم كه پدر و مادر خود رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در يثرب و ابواء - قريه‌اى از توابع مدينه - مدفون بودند . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم پس از صدور فرمان هجرت ، فرمودند : « فانّ البلاد قريبة وأنتم بها عارفون » منطقه [ يثرب ] نزديك است و شما با آن آشنا هستيد . « 5 » بنابراين « نزديكى يثرب به مكه » ونيز « آشنائى مردم مكه با آن » دو دليلى هستند كه در انتخاب يثرب اهميت دارند . اما مهمتر از آن همان رسوخ اسلام به يثرب است . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در اين باره فرمود : « انَّ اللّه عزّ و جلّ قد جَعَل لكم اخوانا و داراً تَأمَنون بها » خداوند براى شما

--> ( 1 ) . طبقات الكبرى ج 1 ص ص 226 - 225 ، انساب الاشراف ج 1 ص 257 ابن سعد نوشته است [ وجعل البلاء يشتدعلى المسلمين من المشركين لمايعلمون من الخروج فضيقوا على اصحابه و تعبثوابهم و نالومنهم مالم يكونون ينالون من الشتم والاذى ] . ( 2 ) . السيرة النبوية ، ابن هشام ، ج 2 ، ص 468 ؛ طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 226 ؛ السيرة النبوية ، ابن كثير ، ج 2 ، ص 315 ( 3 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 257 ( 4 ) . سبل الهدى والرشاد ، ج 3 ، ص 319 ( 5 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 257