كه در مرتبهء نخست نيز ديدار در عقبه بوده است . 2 - بيعت عقبهء دوم تلاشهاى نخستين مسلمانان يثرب و نيز مصعب بن عُمَير فرستادهء رسول خدا - ص - سبب شد تا اسلام در قلب تعداد بسيارى از مردم آن ناحيه ، نفوذ يابد . اين نفوذ تنها و تنها با خواندن قرآن بر آنان بود . بدين ترتيب در موسم حج آتى مسلمانان بر آن شدند تا همراه كاروانى به مكه درآيند و با رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بيعت كنند . يكى از انگيزه‌هاى آنان ، آن بود تا رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم را از سختىهايى كه در مكه گرفتار آن است ، رهايى دهند . « 1 » اين كاروان شامل جمعيّتى پانصد نفرى بوده كه تعداد هفتاد نفر آنان مسلمان بوده‌اند . بلاذرى رقم بيعت كنندگان عقبه را هفتاد مرد و دو زن ياد كرده است . « 2 » اما در روايت ابن اسحاق از هفتاد و سه مرد و دو زن ياد شده است . « 3 » هشام كلبى علت اختلاف را اين دانسته كه كسانى از آنها زمانى رسيدند كه بيعت تمام شده بود ، اما اهل آنان بعدها مدعى شدند كه اينان از اهل عقبه بوده‌اند . از آنجا كه بنابراين بود تا از هفتاد نفر تجاوز نكند ، در نتيجه برخى حذف شده و كسان ديگرى جايگزين آنها شده‌اند . « 4 » به هر روى برخى از آنان ( عويم بن ساعده و سعد بن خَيْثَمَه و چند تن ديگر « 5 » ) در مكه با رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم ديدار كردند . قرار شد در ايامى كه حجاج در منى هستند ، در « عقبه » با وى ملاقات و ديدار كنند . در شب موعود ، مسلمانان يثرب كه در آغاز در كنار ديگر حجاج يثربى بودند ، پس از گذشت پاسى از شب و در حالى كه خود را كاملًا از ديد همشهرىهاى خود پنهان مىكردند ، تك تك به سوى عقبه - در شِعْبى كه در آن ناحيه قرار داشت - حركت كردند . واقدى آورده است كه آنها وعده كردند تا دومين روز ايام تشريق ، شب هنگام در منى ، در حالى كه ثلث اول شب سپرى شده ، در شعب دست راست كسى كه از منى به سوى پايين عقبه در حركت است ، اجتماع كنند . واقدى مىافزايد : همانجا كه اكنون مسجد ( البيعه ) است . رسول خدا به آنها گفت : نبايد كسى را بيدار كنند و يا منتظر فرد غايبى بمانند ، پس از آن بود كه انصار تك تك و دوبدو به سوى اين منطقه حركت كردند . « 6 » دليل انتخاب چنين

--> ( 1 ) . السيرة النبويه ، ذهبى ، ص 298 ؛ آنها مىگفتند : « حتى متى نَذرُ رسول اللّه صلى الله عليه و آله و سلم يطوف فى جبال مكة ويخاف » ( 2 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 251 ( 3 ) . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 2 ، ص 441 ؛ به نوشتهء ابن حزم ( جوامع السيرة النبوية ، ص 59 ) مجموع شركت كنندگان اوسى يازده مرد بوده‌اند . ( 4 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 253 ( 5 ) . همان ، ج 1 ، ص 253 ( 6 ) . همان ، طبقات ، ج 1 ، ص 221