خود نشان مىداد . « 1 » شامى توضيحات بيشترى را از كتاب مغازى سعيد بن يحيى اموى آورده است . « 2 » در ذيل شرح حال ابوقيس آمده است كه تحت تأثير عبد الله بن ابىّ بوده است . اخبار مربوط به او و اينكه اساساً مسلمان شده است يا نه چندان روشن نيست . « 3 » به هر روى اين خاندان‌هاى اوسى اسلامشان تا بدر و احد و خندق به تأخير افتاد تا آن كه همگى به تدريج مسلمان شدند . « 4 » ابن عبد البرّ با اشاره به اين كه عدّهء زيادى به دعوت مصعب مسلمان شدند و نيز اين نكته كه بنى عبد الأشهل در يك روز همگى اسلام آوردند ، مخالفت برخى از خاندانهاى اوس را به دليل همين ابوقبيس بن اسلت مىداند ، اما ( همانند ابن اسحاق ) يادآور مىشود كه بعد از خندق مسلمان شده است . « 5 » در برخى نقلها آمده است كه مصعب پس از مدّتى همراه با يك گروه هفتاد نفرى از مسلمانان يثرب ، براى حج به مكه آمد . آنچه كه از ابن اسحاق ، بلاذرى « 6 » ، ابن كثير ، « 7 » بيهقى « 8 » و ابن سعد « 9 » به دست مىآيد اين است كه دو بار بيعت صورت گرفته ؛ يكى بيعت عقبهء اولى يا صغرى و ديگر عقبهء ثانى . اما در برخى از كتابها اين تقسيم بندى به صورت ديگرى ضبط شده است ؛ از جمله ابن عبد البرّ كه ضمن عقبهء اولى از دسته شش نفرى خزرجىها ياد كرده ، بيعت عقبهء دوم را اختصاص به گروه دوازده نفرى داده و بيعت عقبه ثالثه رانيز به بيعت گروه هفتاد نفرى داده است . « 10 » در كتاب سبل الهدى والرشاد و عيون الاثر نيز همين شيوه به كار گرفته شده است . « 11 » سمهودى اساساً به عنوان عقبه صغرى و كبرى ياد كرده و ذيل عنوان دوم گفته است : برخى آن را عقبهء دوم مىنامند اما بر اساس آنچه گذشت نبايد سوم ناميده شود . « 12 » به نظر مىرسد كه يك اشتباه براى گروه دوم روى داده است . اين درست است كه آنها سه بار در سه گروه ملاقات كرده‌اند ، اما بيعت تنها در دوبار - گروه دوازده نفرى و هفتاد نفرى - صورت گرفته است . در اخبار تاريخى نسبت به گروه اول ، از بيعت ياد نشده است . « 13 » البته بايد يادآورى كرد

--> ( 1 ) . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 2 ، ص 437 ( به پاورقى بعد توجه كنيد ) ( 2 ) . سبل الهدى والرشاد ، ج 3 ، ص 275 ؛ اين مطلب توسط محقق كتاب مورد انكار قرار گرفته كه ابوقيس اهل تاله در جاهليت بوده باشد وى گفته است كه اين مساله مربوط به ابوقيس صرمة بن ابى انس بوده است ؛ نك : الاستيعاب ج 4 ، صص 158 - 157 ؛ اين مطلب با نقل ابن اسحاق ، ص 438 ؛ سازگارى ندارد . ( 3 ) . نك : الاصابه ، ج 4 ، ص 161 ؛ الاستيعاب ، ج 4 ، ص 160 ( 4 ) . جوامع السيرة ، ص 73 ( 5 ) . الدرر ، صص 40 - 39 ؛ و رك : السيرة النبويه ، ابن كثير ، ج 2 ، صص 191 - 185 ؛ ظاهراً ولى ميان ابوقيس بن اسلت وابوقيس حرمة بن انس خلط كرده است . ( 6 ) . أنساب الاشراف ، ج 1 ، ص 239 ( 7 ) . السيرة النبويه ، ابن كثير ، ج 2 ، صص 179 و 192 ( 8 ) . دلائل النبوه ، ج 2 ، صص 430 و 442 ( 9 ) . طبقات الكبرى ، ج 1 ، صص 219 و 221 ( 10 ) . الدرر ، صص 38 ، 40 ( 11 ) . سبل الهدى والرشاد ، ج 3 ، صص 277 ، 270 ، 267 ؛ عيون الاثر ، ج 1 ، صص 262 - 263 ( 12 ) . وفاء الوفاء ، ج 1 ، ص 228 ( 13 ) . حلبى مىنويسد : فلم يقع لهؤلاء الستة اوالثمانية ( السيرة الحلبيه ، ج 2 ، ص 7 ) ، در عين حال قولى را نقل كرده كه آن را عقبهء اولى مىداند .