مصعب قرآن مىخوانده و اسعد امامت نماز را داشته است . « 1 » اين نقل با روايات پيشين ، از جمله رواياتى كه مىگفت : اوس و خزرج بر سر امامتِ يكى از خود ، مشكل داشته‌اند ، سازگارى ندارد . در نقلى ديگر ( از ابن عباس ) آمده است كه پس از آمدن مصعب به مدينه ، رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم ضمن نامه‌اى از وى خواست تا جمعه را برپا سازد . « 2 » اختلاف در اين روايات ، تا حدى ناشى از تعارضى است كه ميان نقلهاى راويان مدنى و مكى ( قريشى ) وجود دارد . صرفنظر از اين اختلاف ، آنچه روايات مذكور بر آن توافق دارند نقشى است كه اين دو نفر در گسترش اسلام در يثرب برعهده داشته‌اند . « 3 » در نقلى آمده است كه ابن‌ام مكتوم نيز به همراه مُصْعب ، به مدينه فرستاده شده است . « 4 » اين خبر نبايد چندان درست باشد گرچه مىدانيم كه ابن‌ام مكتوم پس از مصعب اوّلين مهاجر به مدينه به شمار مىآيد . يكى از مهمترين موفقيت‌هاى مصعب و اسعد ، مسلمان كردن سعد بن معاذ بود . به روايت ابن اسحاق ، اسعد و مصعب نزديك خانه‌هاى « بنى عبدالاشْهل » و « بنى ظفر » مستقر شدند ، سعد بن معاذ و اسيد بن حُضَير كه متوجه حضور آنها شدند ، تصميم به بيرون راندن آنها از آن ناحيه گرفتند . ( اسعد فرزند خاله سعد بن معاذ بود ) در آغاز اسيد بن حضير نزد آنان آمد ، اما با شنيدن آيات قرآن تحت تأثير قرار گرفته و مسلمان شد . سعد بن معاذ به دنبال وى ، نزد آنها آمده كه او نيز اسلام را پذيرفت . سعد پس از اسلام آوردن نزد بنى عبدالاشهل آمده و با توجه به موقعيت خود به عنوان « سرور و بزرگ آنان » از ايشان خواست تا اسلام را بپذيرند . آنها نيز دعوت وى را لبيك گفته و خاندان بنى عبدالاشهل از زن و مرد يكپارچه مسلمان شدند . « 5 » گفته شده است كه بعدها نيز هيچ زن و مرد منافقى در ميان اوس وجود نداشت . « 6 » اين موفقيت سبب شد تا اسلام در ديگر خاندانهاى اوس - به جزى برخى از آنها - نفوذ كند و اسلام در بيشتر خانواده‌هاى مردم يثرب وارد شود . به نوشتهء ابن اسحاق آنچه كه مانع از اسلام آوردن برخى از اوسيان - شامل خاندان‌هاى بنى امية بن زيد ، خطمة و واقف - بود ، « 7 » حضور ابوقبيس صيفى بن اسلت شاعر در ميان آنها بود ؛ كسى كه گرايشات حنيفى نيز از

--> ( 1 ) . همان ، ج 1 ، ص 243 ( 2 ) . وفاء الوفاء ، ج 1 ، ص 225 ( از سنن دارقطنى ) ؛ السيرة النبوية ابن كثير ، ج 2 ، ص 181 ؛ اين روايت بدين معنى گرفته شده كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم اذن اقامه ، جمعه را به آنان داده است . رك : ج 1 ، ص 209 ( 3 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 243 ؛ بر نقش اسعد تأكيد كرده است [ اجتهد فى دعاء الناس الى الاسلام حتى فشى بالمدينة و كثر فكان يجمع بهم فى المدينه كل جمعة ] وى 9 ماه پس از هجرت درگذشت . ( 4 ) . الدرر ، ص 39 ، عيون الاثر ، ج 1 ، ص 265 ؛ إمتاع الاسماع ج 1 ، ص 34 ؛ السيرة الحلبية ، ج 2 ، ص 8 ؛ جوامع السيرة النبوية ، ابن حزم ، ص 57 ( 5 ) . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 2 ، ص 437 ؛ « السيرة النبوية » ، ذهبى ، صص 297 - 295 ؛ سبل الهدى والرشاد ، ج 3 ، صص 274 - 273 ( 6 ) . جوامع السيرة ، ص 73 . از خبط و خطاى اسيد بن حضير در سقيفه نبايد غفلت كرد . ( 7 ) . جمهرة انساب العرب ، ص 345