وى را اولين كسى دانسته كه : « اجمَع الناس فى الجُمُعة » ، اما مىتوان گفت : اين امر پس از آن بوده كه اسعد مردم را جمع مىكرده و زمانى كه مشكل امامت براى آنان مطرح شده ، از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم خواسته‌اند تا مصعب را نزد آنان فرستد . اگر چنين بود كه مصعب بنيادگذار اوّلين اجتماع در جمعه باشد ، معنا نداشت كه در ديگر منابع يادى از اسعد بن زراره شود ، گرچه نبايد اين مدّت به طول انجاميده باشد . بيهقى گفته است جمع ميان اين دو نقل به آن است كه مصعب به حمايت اسعد اولين جمعه را برپا كرده است . « 1 » ابن سعد نيز دربارهء مصعب گفته است كه : « اول من جمّع فى الناس جمعة » « 2 » ؛ و در نقل ديگر تصريح شده كه « يوم الجمعة » . « 3 » در روايتى آمده است كه تعداد اين افراد در نخستين ( يا يكى از نخستين اجتماعاتشان در جمعه ) چهل نفر بوده است . « 4 » آنها در يكى از حرّه‌ها با نام حره نقيع الخضمات در قسمتى كه مسطح بوده اجتماع مىكرده‌اند « 5 » ( ظاهراً به قصد پنهان شدن ) . آنچه مسلم است اين كه به زودى بر اين تعداد افزوده شده و مصعب كه نزد اسعد مىزيسته به حمايت و تلاش وى ، اقدامات زيادى در ترويج اسلام در يثرب انجام داده است . دليل ديگرى كه براى فرستادن مصعب - بعد از آمدن گروه دوازده نفرى به يثرب - وجود دارد ، روايتى است از عروه ؛ در اين نقل آمده كه اينان به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نامه نوشتند كه بهتر است شخصى را از طرف خود براى دعوتِ مردم به كتاب خدا بفرستد ؛ چرا كه [ فانه ادنى ان يتّبع ] او زودتر مورد اطاعت قرار خواهد گرفت . وى مىافزايد كه آنها در خفا به دعوت مردم مىپرداختند . « 6 » بيشترين ابزار دعوت ، قرائت قرآن بوده است و به همين دليل مصعب بن عمير را مقرئ مىخواندند . « 7 » بلاذرى با اين نقل كه اسعد قبل از آمدن مصعب امامت نماز را عهده‌دار بوده ، از قول كسانى ياد مىكند كه مىگويند حتّى بعد از آمدن مصعب ، وى تنها قرآن مىخوانده و تا پيش از آمدن سالم مولى حذيفه - بعد از آنكه هجرت مسلمانان آغاز شد - اسعد بن زراره عهده‌دار نماز جماعت بوده است . « 8 » واقدى نيز گفته است : روايت درست آن است كه

--> ( 1 ) . دلائل النبوه ، بيهقى ، ج 2 ، ص 441 ؛ وفاء الوفاء ، ج 1 ، ص 224 ( از بيهقى با توضيحات بيشتر ) . ( 2 ) . طبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 119 - 118 ؛ او قول مربوط به اسعد را نيز نقل كرده است . ( 3 ) . الاوائل ، ابن ابى عاصم ، ص 40 ( 4 ) . دلائل النبوه ، بيهقى ، ج 2 ، ص 441 ؛ وفاء الوفاء ، ج 1 ، ص 224 ( 5 ) . إمتاع الاسماع ، ج 1 ، ص 35 ( 6 ) . مجمع الزوائد ، ج 6 ، ص 41 ( از معجم طبرانى ) ؛ وفاء الوفاء ، ج 1 ، ص 225 ؛ مغازى رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم ، عروة بن زبير ، ص 123 ( 7 ) . مجمع الزوائد ، ج 6 ، ص 42 ( 8 ) . أنساب الاشراف ، ج 1 ، ص 239