الشيخ رسول جعفريان

361

تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)

« طعام » سبب شده بود تا حاضرينِ در شعب گرفتار گرسنگى شوند . در نقلهاى ديگرى آمده است كه قريش « قطعواعنهم الماده والميرة » راه ورود طعام و آب را بر روى آنان بستند . « 1 » بلاذرى و ابن سعد گويند : در مدت سه سالى كه آنان در شعب بودند ، از موسم حج تا موسم بعدى نمىتوانستند از شعب خارج شوند تنها در موسم از شعب بيرون مىآمدند . فرزندان آنان در شعب به قدرى دچار سختى بودند كه صداى نالهء آنان از بيرون شعب شنيده مىشد . « 2 » يك بار كه عباس براى خريدن طعام از شعب بيرون آمد ، ابوجهل قصد او را كرد اما خداوند او را نجات داد . « 3 » در آن زمان عباس مسلمان نبود و تنها به دليل حمايت خانوادگى از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم همانند برخى ديگر از بنى هاشم - در شعب وارد شده بود . از گزارش بعدى بلاذرى نيز به دست مىآيد كه قريش و به ويژه ابوجهل مراقب بوده‌اند تا كسى چيزى به آنان نفروشد . خديجه به زمعة بن اسود پيام فرستاد كه ابوجهل مانع از خريد آنان مىشود . همين مسأله و آه و ناله‌هاى فرزندان بود كه به تدريج دل برخى از متنفذان قريش را نرم كرد . به گزارش اسكافى ، على عليه السلام به صورت پنهانى غذا براى داخل شعب مىآورده است . « 4 » در گزارش بيهقى آمده است : هر نوع طعامى كه از ناحيه مسافران در بازارهاى مكه عرضه مىشد آنان با سرعت هرچه تمامتر ، آن را مىخريدند تا مانع از رسيدن آن به دست بنى هاشم شوند . « 5 » ابن اسحاق مىگويد : تنها از طرف برخى از قريش كه قصد صله رحم داشتند به صورت مخفيانه ، چيزى براى آنها فرستاده مىشد . « 6 » اميرمؤمنان در يكى از نامه‌هاى خود به معاويه مىنويسد : پس مردم ما - قريش - خواستند پيامبرمان را بكشند و ريشهء ما بر كنند و دربارهء ما انديشه‌ها كردند وكارها راندند . از زندگى گوارامان باز داشتند و در بيم و نگرانى گذاشتند و ناچارمان كردند تا به كوهى دشوار بر شويم و آتش جنگ را براى ما برفروختند . اما خدا خواست تا ما پاسدار شريعتش باشيم و نگاهدار حرمتش ، مؤمن ما از اين كار خواهان مزد - الهى - بود و كافرما از تبار خويش حمايت مىنمود . « 7 » اين وضعيت تا سه سال ادامه يافت گرچه در برخى منابع « سَنَتَينْ » آمده است . احتمال آن

--> ( 1 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 234 ؛ و نك : امتاع الاسماع ، ج 1 ، ص 25 ( 2 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 234 ؛ طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 209 ( 3 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 235 ( 4 ) . المعيار و الموازنه ، ص 88 ( 5 ) . دلائل النبوه ، ج 2 ، ص 312 ؛ الدرر ، ص 28 ( 6 ) . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 1 ، ص 353 ( 7 ) . نهج البلاغه ، نامهء 9