اختلافات درونى اين نقل را به دست داده‌اند ، « 1 » اختلافاتى كه نشان مىدهد روايت از اساس ساختگى است و الا نبايد تا اين اندازه صدر و ذيل آن با يكديگر متعارض باشد . در واقع اين اضطراب و تشويش و تعارض نشانگر آن است كه بخش بزرگى از ماجرا را پس از جعل اصل آن ، قصه خوانانى ساخته‌اند كه قصد گرمى بازار نقلها ونوشته‌هاى خود را داشته‌اند . به هر روى شمار فراوانى از دانشمندان اسلامى از قديم و جديد اين خبر را به عنوان نقلى موضوع دانسته‌اند . محدث معاصر سنى « ألبانى » كتابى با عنوان « نصب المجانيق لنسف قصة الغرانيق » نگاشته است . محمد حسين هيكل در حياة محمد « 2 » فصل مفصلى را به نادرستى اين خبر اختصاص داده است . او استدلالهاى فراوانى را در رد بر « موير » مستشرق كه اين خبر را درست دانسته ارائه كرده است . « 3 » گذشت كه مرحوم بلاغى « 4 » نيز فصلى را به رد بر اين خبر اختصاص داده است . مصحح دلائل النبوه مانند همين استدلالها را آورده است . « 5 » دكتر زرياب خويى نيز استدلالهايى در رد اين خبر آورده است . « 6 » گويا مفصل‌تر ا ز همهء اينها ، بررسى مرحوم دكتر راميار است . « 7 » غزالى نيز در فقه السيره « 8 » به نقد اين خبر پرداخته است . او به درستى تأكيد مىكند كه چگونه ممكن است چنين آياتى كه تركيبى از توحيد و شرك است از زبان عاقلى صادر شود ، چه رسد به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم كه عاقل‌ترين مردمان و بنيان گذار چنين مكتب توحيدى است . او اين خبر و امثال آن را مربوط به اسرائيليات مىداند . اسرائيليات اشاره به اخبار و نصوصى دارد كه در اصل برگرفته از فرهنگ يهودى و نصرانى است و در متون اسلامى توسط يهوديان و نصرانيان مسلمان شده و يا مسلمانان شيفتهء آنها وارد شده است . استاد ما علامه مرتضى ذيل عنوان « حقيقة الامر » مىنويسد : گويا اصل اين خبر از اين قرار بوده كه كفار در زمانى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم آيات قرآن را مىخوانده ، سخنان بيهوده‌اى را بلند مىخواندند تا صداى قرآن به گوش كسى نرسد . « 9 » چه بسا زمانى كه آن حضرت مشغول خواندن آيات سورهء نجم بوده ، مشركين اين جملات مهمل را بلند خوانده‌اند : تلك الغرانيق

--> ( 1 ) . نك : الصحيح من سيرة النبى ، ج 2 ، صص 67 - 66 ؛ الهدى الى دين المصطفى ، ج 1 ، صص 131 - 13 ( 2 ) . حياة محمد ، صص 182 - 172 ( 3 ) . دكتر اميار نقل كرده كه كايتانى اين خبر را نادرست مىداند نك : تاريخ قرآن ، ص 165 ( 4 ) . الهدى الى دين المصطفى ، ج 1 ص 137 - 130 ( 5 ) . دلائل النبوه ، ج 2 ، صص 291 - 287 ( محقق در پاورقى بخشى از استدلالها هيكل را نقل كرده است : ونيز مصحح مغازى عروة بن زبير ، نك : صص 108 - 106 ( 6 ) . سيرهء رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم ، صص 166 - 162 ( 7 ) . تاريخ قرآن ، صص 145 - 167 ( 8 ) . فقه السيره ، صص 118 - 116 ( 9 ) . فصلت ، 26