الشيخ رسول جعفريان

350

تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)

شرمسارى مىكرد ، تصميم گرفت تا آنان را باز گرداند . محتمل است كه قريش ترس از نفوذ اسلام در حبشه نيز داشته‌اند . در بخشى از روايات تاريخى آمده است كه عمرو بن عاص و عبد الله بن ابى ربيعه از طرف قريش به حبشه رفتند ، اما در نقلهاى ديگرى آمده است كه عمرو بن عاص و عمارة بن وليد اين وظيفه را بر عهده داشتند . ابن سيدالناس در جمع اين دو قول آورده است كه قريش دوبار هيئت فرستادند يك بار پس از هجرت آنان به حبشه و بار دوم پس از غزوهء بدر « 1 » . بلاذرى كه تنافى اين دو خبر را دريافته خبر رفتن عبد الله بن ابى ربيعه را با عمرو بن عاص تأكيد كرده و مىافزايد : بعدها عمرو بن عاص و عمارة بن وليد براى تجارت به حبشه رفتند كه ضمن آن ميان دو درگيرى ميان آنان پديد آمد . كه بيشتر جنبهء داستانى اين روايت بر واقعگرايى آن غلبه دارد « 2 » . برخى از اين داستانها مثل روابط عماره با زن نجاشى به مسايلى كه در ارتباط با بازگرداندن مهاجران حبشه بودن وارد شده است . به هر روى سفر عمرو بن عاص و عبد الله ببن ابى ربيعه كه همراه هداياى فراوان به حبشه رفته بودند بىنتيجه ماند . دليل اين امر درايت و شجاعت جعفربن ابى طالب بود كه از طرف رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم سرپرستى مهاجران را عهده‌دار بود . « 3 » جعفر در سخنانى كه در برابر نجاشى ايراد كرد سابقهء فسق و فجور ، و ظلم موجود در جامعهء جاهلى را مطرح كرده و نقش اسلام را در دور كردن آنان از بت پرستى ، دعوت به توحيد ، دستور به صداقت ، امانت ، صلهء رحم ، حفظ حقوق همسايه ، خوددارى از خونريزى ، دورى از فواحش و خوردن مال يتيم بيان كرد . آنگاه از نقش قريش در وادار كردن آنان براى دست كشيدن از اسلام سخن گفته و افزود : زمانى كه بر ما ستم كرده و اوضاع را براى ما سخت و دشوار كردند به سوى سرزمين تو آمديم تا در جوار تو باشيم . اميدواريم كه در حق ما ظلم نشود . آنگاه در برابر اين سخن قريشيان كه از اعتقاد مسلمانان دربارهء مسيح و مريم ياد كرده و قصد تحريك نجاشى را داشتند به درخواست نجاشى آياتى از سورهء مريم را خواند . گزينش اين آيات كه دربارهء مريم و تطهير او از اتهامات يهود بود ، تأثير عميقى در نجاشى بر جاى گذاشت .

--> ( 1 ) . عيون الاثر ، ج 1 ، ص 209 ؛ ونك : مكاتيب الرسول ، ج 1 ، ص 126 ؛ در سيرهء حلبى ( ج 2 ص 212 ) نقل شده كه پس از شكست در بدر ، قريش در انديشهء انتقام گرفتن از مسلمانان برآمده و با فرستادن نمايندگانى به حبشه خواستار باز گرداندن آنان شدند . ( 2 ) . انساب الاشراف ج 1 ، صص 233 - 232 ؛ يعقوبى ( ج 2 ، ص 29 ) رفتن عمارة بن وليد را با عمرو بن عاص آورده است . ( 3 ) . واقدى مىگويد : براى ما روايت شده كه امير مهاجران حبشه جعفربن ابى طالب بوده است ؛ طبقات الكبرى ، ج 4 ، ص 34