ابن حبان ، تهذيب الكمال مزّى ( 654 - 742 ) ، الكامل فى ضعفاء الرجال ابن عدى ، ميزان الاعتدال ذهبى ، لسان الميزان ابن حجر ( 773 - 852 ) ، و تهذيب التهذيبِ همو . برخى تحت عنوان نسب ، كه در اينجا به معناى لقب است ، شرح حال افراد را آورده‌اند . مانند الانساب از سمعانى ، و يا الاكمال از ابن ماكولا . شايد از همهء اينها با ارزش‌تر و مفصل‌تر كتابهاى تاريخ عمومىاند كه ذيل حوادث هر سال ، درگذشتگان را آورده‌اند . بسيارى از اين افراد را در هيچ منبع عمومى شرح حال ، نمىتوان يافت . نمونه‌هاى اين آثار را در جاى خود معرفى خواهيم كرد . تك نگارى در مسائل و وقايع مهم تك نگارى حادثه‌ها ، گونه‌اى ديگر از نوشته‌هاى تاريخى است كه مسلمانان از آن در ثبت وقايع مهم بهره جسته‌اند . چنين نگاشته‌هايى اغلب پيرامون روزهاى پرحادثه است و از اين جهت شباهت به ايام العرب دارد . ايام العرب روزهاى جنگ و درگيرى و طبعاً پرماجرا بوده است . اين سبك ، از لحاظ درونى ، تركيب اخبار يك حادثه است و مىتوان آن را اولين سبك تاريخنگارى دانست كه ميان مسلمانان به كار گرفته شده است . بعدها تواريخ عمومى از پيوستن اين تك نگاريها پديد آمدند . نظم موجود دراين تك نگاريها ، بر اساس حوادثى است كه منجر به حادثه شده ، به طورى كه در شكل بيان حادثه ، تنها ترتيب داخلى تحولات ريز آن حادثه رعايت مىشود . ابومخنف ، هشام كلبى و مداينى از جملهء مورخانى هستند كه بيشترِ نگاشته هايشان تك نگارى به همين سبك است . عناوين برخى از كتابهاى ابومخنف چنين است : كتاب الجمل ، كتاب صفين ، كتاب الشورى ، مقتل عثمان ، مقتل حجربن عدى ، وفاة معاويه و ولاية ابنه يزيد ، و قصة الحرة و حصار ابن الزبير و . . . « 1 » در بسيارى از موارد و شايد مورد بالا ، ترتيب تك نگاريها به گونه ايست كه چينش منظم آنها ، يك كتاب چند جلدى را دربارهء يك دورهء طولانى فراهم مىآورد . تك نگارى ، تنها مربوط به حوادث نظامى و سياسى نبود بلكه آنچه از موضوعات اجتماعى مىتوانست ، از زاويه تاريخى - اجتماعى مورد علاقهء مورخ قرار گيرد ، سوژه قرار گرفته است . متأسفانه بسيارى از اين آثار از ميان رفته است . از اين نمونه كتابها به موارد زير مىتوان اشاره كرد : كتاب المُعَمَّرين ؛ به معناى شناساندن كسانى كه عمر طولانى كردند . كتاب المَثالب ؛ زشتيهاى قبايل و افراد . كتاب الاوائل ؛ اولين كارها به دست چه كسانى

--> ( 1 ) . الفهرست ، ص 105