الشيخ رسول جعفريان

248

تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)

و نصرانيان كه براى آنان از حيث نژادىنا آشنا بود بپذيرند . خداوند خطاب به آنان مىفرمايد : « اين كتابى است مبارك ، آن را نازل كرده‌ايم . پس ، از آن پيروى كنيد و پرهيزگار باشيد . باشد كه مورد رحمت قرار گيريد . [ اين كتاب را اكنون بر شما نازل كرديم ] تا نگوييد كه تنها بر دو طايفه‌اى كه پيش از ما بودند كتاب نازل شده و ما از آموختن آنها غافل بوده‌ايم . يا نگوييد كه اگر بر ما نيز كتاب نازل مىشد بهتر از آنان به راه هدايت مىرفتيم ، بر شمانيز از جانب پروردگارتان دليل روشن و هدايت و رحمت فرا رسيد . » « 1 » از آيات فوق به دست مىآيد كه عرب خود را از آن دو طايفه جدا مىدانسته و چنين مىانديشيده كه بايد براى خويش كتابى مستقل داشته باشد . اكنون خداوند نه فقط كتابى جديد فرستاد ، كه رسولى از ميان خودشان برگزيد . قرآن به زبان عربى مبين نازل شد تا كاملًا با آن سنخيت داشته باشند و اعتراض نكنند : « و اين كتاب نازل شده از جانب پروردگار جهانيان است . آن را روح الامين نازل كرده است ، بر دل تو تا از بيم دهندگان باشى . به زبان عربى روشن . . . اگر آن را بر يكى از عجمان نازل كرده بوديم ، و بر ايشان مىخواندش ، بدان ايمان نمىآوردند . » « 2 » باز خدا فرمود : « اگر قرآن را به زبان عجم مىفرستاديم ، مىگفتند : چرا آياتش به روشنى بيان نشده است ؟ كتابى به زبان عجم و پيامبرى عربى ؟ » « 3 » روشن است كه خداوند سنخيت زبان قوم عرب را با زبان قرآن مراعات كرده و اين مىتوانسته بسيارى از اعتراضات را از ميان بردارد . به همين گونه سنخيت قومى رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم با عرب نيز در قرآن مورد توجه قرار گرفته است . اعراب نمىبايست از اين زاويه اعتراضى كنند . آنان گرفتار جامعه‌اى بسته بودند و طبيعى بود كه از اين گوشه ، معترض باشند . گر چه اعتبار قرآن از جهت اشتمال بر هدايت ، معيار اساسى تلقى مىشد ، لذا در ادامهء آيهء فوق آمده : « بگو : اين كتاب براى آنها كه ايمان آورده‌اند هدايت و شفاست و آنها كه ايمان نياورده‌اند گوشهاشان سنگين است و چشمانشان كور ، چنان كه گويى آنها را از جايى دور ندا مىدهند . » « 4 » تعبير « مِنْ أَنْفُسِهِمْ » دربارهء رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به احتمال قريب به يقين ، بيان ويژگى مورد نظر رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم براى مخاطبان عرب قرآن است : « لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ ، هر آينه پيامبرى از خود شما بر شما مبعوث شد ، هر آنچه شما را رنج مىدهد بر او گران مىآيد . سخت به شما دلبسته است و با مؤمنان رئوف و مهربان است . » « 5 » احتمال مورد نظر را عده‌اى از مفسران

--> ( 1 ) . انعام ، 156 - 155 ( 2 ) . شعراء ، 195 - 192 ، 199 - 198 ( 3 ) . فصّلت ، 42 ( 4 ) . همان ( 5 ) . توبه ، 128