دربارهء تعيين دقيق مدت اين فترت ، نمىتوان اظهار نظر كرد ؛ زيرا اختلاف نظر به حدى است كه جمع ميان آنها ناممكن است . قاعدتاً بايد ميان نزول سورهء علق و سورهء مدثر كه گفته شده پس از انقطاع وحى بوده ، فاصله‌اى طولانى باشد . « 1 » اما اين كه اين فاصله چقدر بوده ، تنها مىتوان گفت كه نبايد طولانى باشد . دربارهء فلسفهء اين فترت گفته شده است كه هدف آمادگى روحى رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم پس از نزول نخستين آيات بوده است . « 2 » بعدها نيز چندين بار نزول وحى به تأخير مىافتاد و سبب انگيزش مشركان بر ملامت مىشد كه از جمله آنها اشارتى است كه در سوره « الضحى » وجود دارد . اين سوره نيز از سوره‌هاى قديمى دورهء مكه مىباشد . در آنجا در برابر ملامت مشركان به تأخير وحى بوده كه خدا فرمود : « سوگند به آغاز روز و سوگند به شب چون آرام و در خود شود ، كه پروردگارت تو را ترك نكرده و بر تو خشم نگرفته است » . « 3 » معمولًا نزول وحى بر رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم همراه با ظهور حالات خاصى در آن حضرت بود . در آن لحظه چهرهء حضرت برافروخته شده ، لرزش بر بدنش عارض مىگرديد ، عرق بر پيشانيش نشسته و چشمهايش بسته مىشد و پس از مدتى به حال اول بازگشته و آيات وحى شده را بر اصحابى كه در اطرافش بودند ، باز مىخواند . در روايتى از امام صادق عليه السلام آمده : اين نوع وحى در وقتى بوده كه خدا بدون واسطه با رسول خود سخن مىگفته است . « 4 » در مواردى رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در خواندن آيات شتاب مىكرد و لذا خداوند فرمود : « وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً ، و پيش از آن كه وحى به پايان رسد در خواندن قرآن شتاب مكن و بگو : اى پروردگار من ، بر علم من بيفزا » « 5 » شايد دليل آن در اين آيت آمده باشد كه فرمود : « لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ ، إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ ، فَإِذا قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ ، به تعجيل زبان به خواندن قرآن مجنبان ، كه گرد آوردن و خواندنش بر عهدهء ماست ، چون خوانديمش ، تو آن خواندن را پيروى كن » . « 6 »

--> ( 1 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 108 ، و قول ديگر اين كه بعد از انقطاع وحى اولين سوره‌اى كه نازل شدسورهء « الضحى » بود ، صص 108 - 109 و در ص 109 از ابن عباس نقل شده كه ، اولين سوره علق و بعد از آن نون والقلم آنگاه مدثر و مزمل نازل شده است . ( 2 ) . نك : تاريخ قرآن ، راميار ، صص 73 - 72 ( 3 ) . الضحى ، 1 - 3 ؛ ابن اسحاق اين آيات را مربوط به همان فترتى مىداند كه پس از نزول اولين آيات مطرح شده ( السيره النبويه ، ج 1 ، ص 241 ) اما برخى آن را نمىپذيرند و سوره مدثر را سورهء اول بعد از فترت مىدانند . ( 4 ) . بحارالانوار ، ج 18 ، صص 268 ، 256 ( 5 ) . طه ، 114 ( 6 ) . القيامه ، 19 - 17