آن بر روز بدر است كه در هفدهم رمضان سال دوم هجرت رخ داده است . روايتى از امام باقر عليه السلام نيز حكايت از آن دارد كه نخستين نزول ملك بر رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم هفدهم رمضان بوده است . « 1 » دربارهء آيهء سورهء بقره كه نزول قرآن را در رمضان دانسته ، گفته شده كه صراحت در نزول اولين آيات قرآنى دارد ، لذا ديگر اقوالى كه نزول آيات را در وقت ديگر دانسته‌اند با اين آيهء مخالفت دارد . « 2 » اما براى آيهء مزبور توجيهات ديگرى نيز شده . از جمله آن كه مقصود نزول همه قرآن در ماه رمضان در آسمان دنياست كه پس از آن به تدريج بر رسول نازل شده است . شاهد آن كه ، در سورهء قدر نيز آمده است كه قرآن در شب قدر نازل شده و محتمل است كه مقصود همه قرآن باشد . « 3 » مىدانيم كه همه قرآن نمىتوانسته در همان آغاز وحى بر رسول نازل شده باشد . گويا روايت بيت المعمور كه محل نزول قرآن دانسته شده براى رفع همين دشوارى بوده است ، روايتى كه بنا به نظر بسيارى از محققان ، به دليل تشتت در اصل نقلهاى مربوط به بيت المعمور قابل قبول نيست . به هر روى ممكن است گفته شود كه نخستين آيات در شب قدر در ماه رمضان نازل شده و آيه نازل شده ، تطبيق داده شود . مشكل آن است كه چگونه اين عقيدهء اهل بيت كه بعثت در بيست و هفتم ماه رجب بوده با نزول نخستين آيات در ماه رمضان قابل جمع است . گويا تنها راه آن است كه نخستين آشنايى رسول صلى الله عليه و آله و سلم با ملك را پيش از نزول آيات نخست سورهء علق بدانيم . اين مطلبى كه در برخى از نقلها نيز آمده است . « 4 » بر اين اساس ، پيش از نزول نخستين آيات ، زمينه آشنايى با وحى براى رسول فراهم شده است . برخى از اهل سنت نيز كه گفته‌اند بعثت در ربيع الاول بوده ، به همين ترتيب سخن خود را با نزول نخستين آيات در رمضان جمع كرده‌اند . « 5 » در واقع با اين نظر ، تاريخ بعثت ، پيش از نزول اولين آيات دانسته مىشود . گفته شده پس از نزول نخستين آيات ، براى مدتى وحى منقطع شده است . دربارهء اين فترت ، اقوال متفاوتى هست : سه سال ، دو سال و نيم ، يكسال ، « 6 » چهل روز ( عقيدهء ابن عباس ) ، پانزده روز ( ابن جوزى و فرّاء ) و سه روز ( مقاتل بن سليمان ) . « 7 »

--> ( 1 ) . طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 194 . روايت عايشه هم به همين شكل نزول جبرئيل را در شب شنبه و يكشنبه يعنى شب پانزدهم و شانزدهم رمضان دانسته و مىافزايد : ثم أتاه الرسالة يوم الاثنين لسبع عشرة ليلة خلت من شهر رمضان ، انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 105 ( 2 ) . تاريخ العرب فى الاسلام ، صص 159 - 158 ( 3 ) . اين فقط يك احتمال است زيرا نمىتوان گفت كه وقتى كلمه قرآن ، به كار گرفته آيا مقصود همه آن است يا بعض آن . در مواردى مثل سورهء مزمل ، بر آن مقدار اطلاق شد . كه تا آن زمان نازل شده بوده است ( و رتّل القرآن ترتيلا ) ، در اين صورت احتمال متن قابل قبول است ، چون مقصود ، همان مقدارى بوده كه تا آن زمان نازل شده بوده است . ( 4 ) . الصحيح ، ج 1 ، ص 195 ( 5 ) . سبل الهدى والرشاد ، ج 2 ، ص 340 ( 6 ) . اين عقيدهء دكتر راميار است نك : تاريخ قرآن ، ص 75 ( 7 ) . سبل الهدى والرشاد ، ج 2 ، ص 363 شامى عقيدهء آخرين را قرين به صحت دانسته است .