بر دو جزء بوده . نحست تاريخ دورهء نخست خلافت و تاريخ امويان و دوم اخبار دولت عباسى . دكتر عبد العزيز دورى و عبد الجبار مطلبى بخش دوم آن را تحت عنوان اخبار الدولة العباسية و فيه اخبار العباس و وولده به چاپ رسانده‌اند ( بيروت ، دارالطليعه ، 1971 ) . محقق با توجه به قرائنى كه در مقدمه از آن ياد كرده ، كتاب مزبور را تأليف شده از قرن سوم دانسته و بر اساس احتمال ، مؤلف آن را محمد بن صالح بن مهران ابن النطاح ( م 252 ) مىداند . اين اثر به لحاظ اشتمال آن بر اخبار پيدايش دعوت عباسى و شكل گيرى دولت آنها ، بسيار حائز اهميت بوده و از اين جهت اثرى ممتاز به شمار مىآيد . اخبار اين كتاب از آثار مورخان بنامى گرفته شده كه نام برخى از آنها عبارت است از ابومخنف ( م 157 ) عوانة بن حكم ( م 147 ) هيثم بن عدى ( م 207 ) ، مدائنى ( م 235 ) و نيز كسانى چون واقدى ، هشام كلبى ، مصعب زبيرى و محمد بن سلام . مؤلف نظرى كاملا هوادارانه نسبت به بنى عباس دارد و آنچنان كه از محتواى كتاب بر مىآيد ، ارتباط دوستانه‌اى با خاندان مزبور داشته و از آگاهيهاى آنها نيز بهره برده است . نگرش حاكم بر كتاب ، نگرش عباسى در دورهء نخست و با تأكيد تا قبل از خلافت مهدى عباسى است . « 1 » به هر روى آگاهيهايى كه مؤلف دربارهء پيدايش دعوت عباسى از سال صد هجرت به بعد داده و صورتى از نقيبان و داعيان آورده در بسيارى از موارد ، با ارزش و منحصر است . يعقوبى ( م 284 ) احمد بن ابى يعقوب اسحاق بن جعفر بن وهب بن واضح ، نامى است كه از يعقوبى در منابع شرح حال ياد شده است . وى به عنوان « كاتب » و « إخبارى » شهرت دارد . لقب نخست ، اشاره به شغل دبيرى در دربار عباسى است و لقب دوم ، به اعتبار مورخ بودن وى و آشنائى او با اخبار تاريخى . از او با عنوان « مصرى » و « اصفهانى » هم ياد شده كه نشان از تعلق وطنى

--> ( 1 ) . مؤلف در ص 165 دربارهء كيسانيه مىنويسد : كيسانيهء قائل به امامت محمد بن على يعنى محمد حنفيه هستند و مىگويند كه پدرش به وى وصيت كرده است . كيسانيه منسوب به مختار ثقفىاند و او ملقب به كيسان بوده و نخستين كسى است كه امامت محمد بن حنفيه را مطرح كرد . على بن عبد الله عباسى و فرزندانش تا زمان مهدى عباسى همين عقيده را داشتند و تشيع عباسيان اصلش از طرف محمد بن حنفيه بود و ابومسلم نيز همين دعوت را داشت و تا زمان مهدى چنين بود . اما مهدى آنها را به امامت عباس برگرداند و گفت كه امامت از آن عباس عمومى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بوده و او از ديگران اولاى به خلافت بوده است . پس از او عبد الله بن عباس ، و سپس على بن عبد الله و بعد محمد بن على و بعد از او ابراهيم بن محمد و آنگاه سفاح ومنصور و . . . امامند . ( يعنى سير امامت عباسيان را از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم به عباس و از آنچه به اعقاب او رساند نه از طريق محمد حنفيه و فرزندش ابوهاشم و بعد عباسيان آنگونه كه نسل نخست خلفاى عباسى بر آن باور بودند . )