كه جزو برترين خطبه‌هاى توحيدى امام على عليه السّلام است . در آنجا ، حضرت مىفرمايند : مبارك باد آن خدايى كه دوربينى همّت‌ها به آستانش نرسد و بررسى عميق هوش‌ها او را نيابد ! برتر است آنكه دوران قابل شمارشى ندارد و عمر بلند و وصف ارجمندش محدود نسازد ! منزّه است آنكه نه سر آغازش شايد و سرانجامش بايد ، و نه دنباله‌اش به نيستى گرايد ! منزّه است او كه چنان است كه خود ستوده و ستايش‌گويان به نمايش كمال حضرتش در نيمه راه بمانند . . . ! « 1 » كلينى پس از ذكر اين خطبه ، مىنويسد : اين خطبه از خطبه‌هاى مشهور آن حضرت است ، تا آنجا كه نزد عامّه رواج يافته است و همين خطبه براى هركه علم توحيد را بجويد كافى است ، مشروط بر آنكه در آن بينديشد و آنچه را در آن است ، بفهمد . اگر جن و انس - منهاى پيامبر - هم‌زبان شوند ، نتوانند توحيد را آن‌گونه كه آن حضرت - كه پدر و مادرم به قربانش - بيان كرده ، بيان كنند و اگر بيان روشنگر او نبود ، مردم نمىدانستند چگونه بايد راه و روش توحيد را پيمود . آيا نمىنگريد به اين سخنش كه فرمود : « نه خود از چيزى بوده و نه آنچه را پديد آورده ، از چيزى آفريده است » ؟ پس با اين سخنش كه « نه خود از چيزى بوده » معناى حدوث را از خدا نفى كرده است ، و اينكه چگونه خداوند مخلوقاتش را بدون ماده و نقشهء پيشين ، لباس خلق و اختراع پوشانيده است . « 2 »

--> ( 1 ) . « فتبارك اللّه الذى لا يبلغه بعد الهمم و لا يناله غوص الفطن ؛ و تعالى الذى ليس له وقت معدود و لا اجل ممدود و لا نعت محدود ؛ سبحان الذى ليس له اول مبتدء و لا غاية منتهى و لا آخر يفنى ؛ سبحانه هو كما وصف نفسه و الواصفون لا يبلغون نعته . . . » ( محمّد بن يعقوب كلينى ، اصول كافى ، ج 1 ، باب « جوامع التوحيد » ، ص 104 ، ح 1 . ) ( 2 ) . « و هذه الخطبة من مشهورات خطبه عليه السّلام حتى لقد ابتذلها العامّة و هى كافية لمن طلب علم التوحيد -