آندرو جي . نيومن (مترجم: ابوطالبى / امين / شكر اللهى)
18
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى)
1 . نگاه نويسنده به مباحث يكى از مباحث قابل نقد ، اصل نگاه نويسنده است . در هر رشتهء علمى ، وقتى مىتوان نظرى قابل قبول ارائه داد كه همهء جوانب كار سنجيده شوند ؛ زيرا پرداختن به يك زاويه بدون توجه به جوانب ديگر ، قطعا موجب فاصله گرفتن از حقيقت خواهد شد . متأسفانه نويسنده تا حدّ زيادى چنين رويكردى دارد . نگاه او تنها متوجه قم و بغداد است و هرگز به جوانب ديگر و به ويژه به ارزيابى ريشهها نپرداخته است . در اين باب ، جا داشت نويسنده به ديدگاه خود شيعه در باب شكلگيرى حديث مىپرداخت و احتمالاتى را كه در لابهلاى نوشتههاى شيعى وجود داشتند ، استخراج مىكرد و اگر مىخواست ديدگاهى خلاف نظر رايج شيعه ارائه كند ، با شواهد كافى ديدگاههاى رايج را نقد مىكرد و به شيوهاى تحقيقى به نتيجهاى خلاف ديدگاه رايج مىرسيد . براى مثال ، امرى كه نويسنده هرگز بدان وارد نشده و از ايرادهاى كلى اين تحقيق است ، اين مسئله است كه آيا مدينه و كوفه اساسا در حديث شيعه نقش داشتهاند يا خير ؟ لازم بود ابتدا هريك از اين دو شهر و نقش امامان شيعه عليهم السّلام و اصحاب آنان را در كوفه مورد بررسى قرار دهد و سپس به بغداد و قم بپردازد . به هر روى ، شيعه معتقد است : اين روايات ريشه در مدينه دارند . اگر فرض بر اين است كه نويسنده معتقد است اين ديدگاه نادرست است يا اين ديدگاه با چالشهايى روبهروست يا اين ديدگاه داراى ابهاماتى است چرا در سرتاسر كتاب ، به هيچروى ، نفيا يا اثباتا وارد بحث از مدينه نشده است ؟ پس از مدينه ، اين سؤال مطرح مىشود كه آيا راويان كوفه ارتباطى با مدينه داشتهاند يا خير ؟ آيا كوفه ارتباطى با بغداد داشته است ؟ آيا راويان كوفه به قم هجرت كردهاند ؟ آيا ريشهء روايات قم و بغداد كوفه است يا نه ؟ و نيز دهها پرسش ديگر .