جدى مىشد . « 1 » رقابت بر سر سيادت بر حجاز از سال 358 / 968 ميان عباسيان و فاطميان آغاز شد . فاطميان موفق شدند نفوذ خود را به حجاز گسترش دهند و اين زمانى بود كه شريف وقت مكه ، محمد بن جعفر بن حسن ، نام معزّ فاطمى را در خطبه آورد و آشكارا تابعيت بلاد خود را از خلافت فاطمىِ مصر در همان سال اعلام كرد . « 2 » در سال 359 در مدينه هم به نام معز فاطمى خطبه خوانده شد و نام خليفه وقت عباسى ، المطيع ، از خطبهء شهرهاى مكه و مدينه افتاد . « 3 » معزّ فاطمى در برابر اين كار ، شريف مكه را به رياست حرم و ادارهء امور آن گماشت و بيست بار شتر پول نقد ، همراه با هداياى فراوان براى او فرستاد . « 4 » خطبه خواندن به نام فاطميان براى مدت يك قرن ادامه يافت ، و اين امر ، تعهدّات مالى هنگفتى را در قبال امراى حجاز و امور مربوط به حرمين ، براى فاطميان در پى داشت . « 5 » به رغم ادامهء رقابت عباسيان با فاطميان و تمايل بسيار آنان براى اعمال حاكميت در حجاز ، آنان موفقيتى در اين راه به دست نياوردند . دليلش آن

--> ( 1 ) . ابن خلدون ، العبر ، ج 4 ، ص 102 ؛ ابن ظهيره ، همان ، ص 182 ؛ الجزيرى ، الدرر الفرائد ، ج 1 ، ص 532 ( 2 ) . ابن حماد ، اخبار ملوك بنى عبيد ، ص 41 ؛ مقريزى ؛ اتعاظ الحنفاء ، ج 1 ، ص 101 ( 3 ) . ابن اثير ، كامل ، ج 8 ، ص 612 ( 4 ) . مقريزى ، اتعاظ الحنفاء ، ج 1 ، ص 225 ؛ سرور ، محمد ، النفوذ الفاطمى ، ص 15 ( 5 ) . ناصر خسرو ، همان ، ص 110 ، 112 ؛ فاسى ، العقد الثمين ، ج 1 ، ص 441 ؛ مقريزى ، اتعاظ ، ج 1 ، ص 225 ؛ المناوى ، همان ، ص 211 - 210