سليمان الخرابشة (مترجم: رسول جعفريان)

15

التنافس السلجوقي الفاطمي على بلاد الحجاز وأمرة الحج (رقابت عباسيان و فاطميان در سيادت بر حرمين شريفين "قرن پنجم و ششم هجرى") (فارسى)

بود كه از نگاه عموم مسلمانان ، حكومت مركزى آنان دچار ضعف شده بود و اين ضعف ، نتيجه تسلط آل بويه بر عرصهء سياست در عراق بود كه از سال 945 / 334 با ورود آنان به بغداد آغاز شد . سبب ديگر ، گسترش جغرافياى سياسى فاطميان و پيروزىهاى سياسى ، مذهبى و نظامى آنان در تسلط بر شمال افريقا به ويژه مصر و پس از آن شامات و ضميمه ساختن آن به منطقه تحت نفوذشان بود كه قلمرو نفوذ آنان را تا عراق ، يعنى مركز خلافت عباسى گسترش داد . در جريان حكومت شكر بن ابى الفتوح « 1 » 430 - 453 / 1038 - 1061 ) وى توانست بر رقباى خود - كه عموزادگانش از آل جعفر بن ابى طالب بودند - فائق آمده « 2 » و حكومت بر مكه و مدينه را به دست گيرد . اين امر ، پس از نبردهاى طولانى ميان او و حاكمان حسينى مدينه محقق شد و او توانست مانند زمان پدرش ، اين دو شهر را يك جا در تسلط خود داشته باشد و حجاز را تحت رهبرى خود متحد كند . « 3 » پس از بازگشت آرامش به

--> ( 1 ) . وى تاج المعالى ابوعبداللَّه محمد بن حسن بن جعفر بن محمد بن الحسين بن‌محمد بن موسى بن عبداللَّه بن موسى الجون بن عبداللَّه بن المحصن بن الحسن بن الحسن بن على بن ابى طالب است كه امارت مكه را براى سه سال داشت و در همين مدت نشان داد كه لياقت و شايستگى كافى براى اين كار را دارد . در باره او بنگريد : ابن عنبه ، عمدة الطالب ، ص 109 ج 111 ، ابن فهد ، غاية المرام ، ج 1 ، ص 496 ج 497 ؛ عبدالغنى ، عارف ، تاريخ امراء مكه ، ص 423 - 422 ( 2 ) . العمرى ، مسالك ، برگ 12 ب . ( 3 ) . العمرى ، همان ، برگ 12 ب ؛ ناصر خسرو ، همان ، ص 120 ؛ ابن خلدون ، همان ، ج 4 ، ص 102 ؛ قلقشندى ، م‌آثر الانافه ، ج 1 ، ص 346 ؛ فاسى ، شفاء الغرام ، ج 2 ، ص 310 ، ابن ظهيره ، همان ، ص 306 ؛ سخاوى ، التحفة اللطيفه ، ج 2 ، ص 478