همواره دگرگون شده است . منبر كنونى همان است كه سلطان سليمان عثمانى به كعبه هديه كرده و در سال 966 ه . ( 1558 م ) نصب گرديده است . بلندى منبر با سايه‌بان آن 47 / 10 متر مىباشد و با مرمر سفيد ساخته شده است . تا حدود سال 1384 ه . ( 1964 م ) منبر يادشده در شمال مقام ابراهيم بود و پيش از توسعهء مطاف كنونى ، آن را به محلّ فعلى آن در فضاى خارجى مطاف ، در نزديكى سايه‌بان جبرئيل ، انتقال دادند . ساختمان كنونى حرم كعبه مركز جهان اسلام است و روى آوردن به سوى آن ، يكى از معيارهاى بنيادين در طرّاحى هر مسجدى در جهان است . در ساختمان مسجدالحرام نيز همه چيز از كعبه الهام گرفته و در پرتو آن شكل يافته است . در ساختمان حرم ، بر استفاده از شكل‌هاى هندسى مشخّصى ، مانند هشت‌ضلعى و مربّع تكيهء بسيارى شده است . هشت‌ضلعى ، شكلى برگرفته از نقشهء قُبّةالصخره در بيت‌المقدس است و رواقهاى ستون‌دار حرم ، آشكارا نشان از نقشه‌هاى معمارى كهن اسلامى در مسجدسازى دارد ، كه نخستينِ آن در مسجد بزرگ كوفه اجرا شده و به دنبال آن ، از خاور تا سرزمين چين و از باختر تا ديار اندلس گسترش يافته است . با اين حال ، ميان ساختمان حرم مكّه و ديگر مساجد جهان اسلام ، تفاوتى هويداست ؛ همهء مساجد بر پايهء رعايت قبله ، يعنى روى داشتن به مكّه ، بنا شده‌اند ؛ از اين رو ، در طرّاحى آنها ناگزير بايد از اشكال هندسى قائم‌الزاويه استفاده شود و مىتوان با قاطعيت گفت كه شكل بنيادين همهء مساجد ، مستطيلى است كه طول آن ديوار قبله را شكل مىدهد و ديگر