آن افزود . وى در زاويهء شمال‌غربى ، گلدسته‌اى فراز آورد كه به منارهء باب‌العمره شهرت يافت . منصور هفت در ورودى براى مسجد گشود . مهدى عبّاسى در سال 161 ه . ( 777 م ) حجّ گزارد و فرمان نوسازى مسجدالحرام را صادر كرد . به منظور توسعهء مسجد ، خانه‌هايى چند خريدارى شد و از جمله با تخريبِ سراى شيشه‌گران ، كه حدّفاصل مسجد و مسعى ( محلّ سعى صفا و مروه ) بود ، فضاى مسجد گسترش يافت . دو شبستان جديد نيز به مسجد افزوده شد كه آن را با چوب ساج پوشاندند . مهدى پنج درِ جديد هم به مسجد گشود . هنگامى كه مهدى به سال 164 ه . ( 780 م ) حجّى ديگر به‌جاى آورد ، دريافت كه مسجد از سه طرف گسترش يافته و سمت جنوبى آن ، به دليل قرار داشتن در امتداد آبراههء درّهء ابراهيم ، به شكل خود باقى مانده است و از همين‌رو ، كعبه در وسط مسجد قرار ندارد . پس مهندسان را فراخواند و با آنان به رايزنى نشست و گفت : « . . . ناگزيرم مسجد را چنان گسترش دهم كه كعبه در ميان مسجد قرار گيرد ، هرچند تمامى بيت‌المال را هزينه كنم . . . » ازرقى گويد : مسجد در آن زمان ، يكصد و بيست هزار ذراع ؛ يعنى بيشتر از هشتادهزار مترمربع مساحت داشت . افزوده‌هاى ساختمانى مهدى ، بزرگترين و مهمترين عمليات گسترش مسجد بود كه با كارهاى بعد از آن ، هرگز سنجيدنى نيست . برخى از جزئيات اين توسعه چنين است : ستون‌هاى مسجد به 484 ستون رسيد كه هريك ده‌ذراع ارتفاع و سه ذراع محيط داشت و بيشتر آنها با طلا آراسته‌بود ، بر شمارى ازستون‌ها نيز نقشهاى اسلامى مىدرخشيد . در آن ميان ، دو ستون نقشه بازسازى مسجد در عصر مهدى عباسى را نشان مىداد و با خط كوفى جلى و بدون نقطه ، بر آن مطالبى نوشته ، با رنگ سيمين زيور يافته بود . در زمان وى ، طاقهاى مسجد