شده كه برخى از مورّخان پندارند كه مسجد در سه مرحله ساخته شده ؛ زيرا تغيير از بيت المقدس به كعبه ، برخى تغييرات را در بناى مسجد در پى داشت . از جمله : 1 - قبله از سمت شمال به سمت جنوب تحول يافت . 2 - درى كه در ديوار جنوبى بود بسته شد و به جاى آن درى در ديوار شمالى باز شد . 3 - سه ايوان در سمت جنوب ، به همان گونه كه در سمت شمال بود ، ساخته شد . 4 - باب عثمان و باب عاتكه به همان حال باقى ماندند . 5 - صُفّه از سمت جنوب به سمت شمال تغيير مكان داد . 6 - مسجد مناره يا محرابى كه در ديوار باشد ، نداشت . صُفّه : عِياض گويد : صُفّه ( به ضم صاد و تشديد فاء ) سايبانى است در آخرِ مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله كه مساكين و فقرا در آن سكونت مىكردند . اهل صُفّه منسوب به اين مكان هستند . حافظ ذَهَبى گويد : قبله پيش از آنكه تحول يابد ، در شمال مسجد بود چون تحول يافت ، ديوار بالايى آن مكان اهل صُفّه شد . « 1 » صاحب « الدّر الثمين » گويد : صُفّه در ركن شمال شرقى مسجد شريف نبوى بود ، در طرف راست قبله ، كه به سوى بيت المقدس بود . آنجا همچنين مدخل باب عثمان بود ، در

--> ( 1 ) - وفاء الوفا ، ج 2 ، ص 453 و 458