خداى - عزّوجلّ - برگزيده است . و اصحاب كبار با مصطفى صلى الله عليه و آله در بناى آن مشاركت كرده‌اند و رسول اللَّه صلى الله عليه و آله خود با مهاجران و انصار خشت و سنگ كشيده‌اند و براى ترغيب آنان به كار و تحريض همّتشان رجزهاى غرور آفرين خوانده‌اند تا امروز خوانندهء گرامى ، آن منظرهء جليل و جميل را به عيان بنگرد و رسول اللَّه صلى الله عليه و آله را ببيند كه چه‌سان خشت و سنگ حمل مىكرده و با دستان شريف خود آن مكان طيب و طاهر را بنا مىنموده است . و نيز دريابد كه پيشينيان چگونه به راه او رفته‌اند و به سنت او اقتدا كرده‌اند و اين امر تا زمان ما همچنان بر دوام است . به جان ، مشتاق آن شدم كه در بارهء مسجد شريف نبوى چيزى بنويسم ؛ در بارهء مسجدى كه به مثابهء قلب مدينهء منوره است و محور سازمان عمرانىآن . از اوان كودكى همواره درميان رواق‌هايش گشته‌ام و بر ستونهايش گذشته‌ام و در صحن و زير مناره‌هايش نشسته‌ام و به تلاوت قرآن و استماع حديث گوش جان سپرده‌ام ، چندان كه بر دل من اثرى ژرف مىنهاد و عطر آن مكانِ بهجت اثر در اعماق جانم مىنشست . به جان ، مشتاق آن شدم كه در بارهء مسجد شريف نبوى چيزى بنويسم ، به ياد روزگارى كه آنجا تنها مكان روشن مدينهء منوره بود ، در آنجا در زير گنبدها و چلچراغ‌هايش درس‌هايمان را مىآموختيم و بر آستان آن تربيتى روحانى مىيافتيم و دل و جان را نيرو مىبخشيديم و اين حظّ روحانى ، همانند چشمه‌اى جوشان و جاودان و زندگى بخش در وجود ما سارى و جارى مىشد . به جان ، مشتاق آن شدم كه دربارهء مسجد شريف نبوى چيزى بنويسم و اين انديشه را از پيش در خود پرورانده بودم . پس شيوهء پژوهش را طرفى افكندم و از يك دههء پيش ، هنگامى كه در بارهء آموزش و پرورش در مدينهء منوره ، از سدهء اول هجرى تا سال 1412 تحقيق مىكردم ، به گرد آورى