اگر كسى از منزلگاه ما بپرسد ، بايد بگويم كه اقحوانه « 1 » منزل بسيار خوب ماست . جايى كه ما به زندگى لباسى مىپوشانيم كه طعن بدگويان و دروغ‌پردازان ، آن را كدر نمىكند و زمان به ما سخت نمىگذرد . « 2 » از ديگر تفرجگاه‌هاى آنان يكى هم شعب خم « 3 » جايى متصل به مسفلهء امروزى بوده است . در آنجا چندين باغ وجود داشته كه به ليط و از آنجا به جرول وصل بوده است . همچنين مردم به باغ حمام در مَعْلات مىرفتند . در آنجا هم نخلستان‌هايى و كشت و زرعى بوده است . باغ‌هاى آنجا به خرمانيه ، تا نزديكى جايى كه ما امروزه آن را معابده مىخوانيم ، وصل بوده است . از آنجا تا مُحصّب كه در راهى است كه به منى مىرسيده ، امتداد داشته است . در محصّب ، دكّه‌اى « 4 » بود كه اهل تفريح ، هر غروب در آنجا اجتماع مىكردند ، جايى كه مشرف بر باغ‌ها و نخل‌هاى سر به فلك كشيده بود و شعب‌هاى متعدد وادى كه تا منى ادامه داشت ، آنها را در آغوش گرفته بود . مكّيان باغ‌هايى هم در منطقهء فخّ جايى كه امروز آن را به نام الشهداء مىشناسيم داشتند ، نيز در وادى طوى در ادامهء حجون به سمت ريع الكحل ، نيز باغ‌هاى ديگرى در نواحىمكهء بالا « 5 » تا مزدلفه و عرفه . « 6 » خانه‌هاى موجود در اين مناطق به شكل شهرهاى

--> ( 1 ) . اين كه اقحوانه اشاره به جايگاه‌هايى باشد كه در تفرجگاه‌ها براى نشستن مىسازند يا اين اسم جايى مشخص در مكه يا اطراف شام باشد ، مؤلف معناى اول را پذيرفته است ؛ در حالى كه غالب منابع در شرح اين شعر ، آن را نام محلى خاص دانسته‌اند . « ج » ( 2 ) . اخبار مكه ازرقى ، ج 2 ، ص 225 و بعد از آن . ( 3 ) . اندكى در جنوب مكه كه از سمت اجياد كبير به آنجا مىروند ، شايد : خمان . ( عاتق ) . ( 4 ) . همان اقحوانه كه اكنون به آن روضه مىگويند . براى مواردى مانند اين بنگريد به معجم معالم الحجاز ( عاتق ) . ( 5 ) . بنگريد : اخبار مكه ازرقى ، ج 2 ، ص 183 ، باب ما جاء فى العيون . و صفحات بعدى كه دربارهء محلّات و دره‌ها وكوه‌هاست . ( 6 ) . مزدلفه 13 كيلومتر از مكه فاصله دارد و از آنجا تا عرفه 12 كيلومتر است .