أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

700

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

امور را به آينده واگذار كند ؛ چنان كه تمايل او در رسيدن به يك معاهده او را واداشت تا پيش از آن كه در دام عثمانىها گرفتار شود ، در بارهء برخى از كارها با عجله اقدام كند . بارها انگليسىها به او نامه نوشتند ، اما او جرأت همراهى نداشت ، با اين حال وقتى به دقت در باره موقعيت خود انديشيد ، تصميم گرفت نامه‌اى بنويسد و مطالبات خود را با تفصيل‌تمام طرح كند . اين مكاتبات براى ده ماه كه اولين آنها 28 رمضان سال 1333 و آخرين آنها در جُمادى الاولاى سال 1334 بود ، ادامه يافت . در آخرين نامه آمده بود : حكومت پادشاهى بريتانيا با تمامى مطالبات و درخواست‌هاى شما موافقت مىكند . « 1 » اگر با دقت در كلمات و معانى دقيق يا شبه دقيق آن نگريسته شود ، بايد تلقى موافقت از آن بشود . اما روشن است كه به رغم اين مكاتبات ، معاهده و قراردادى ميان آنان امضا نشد و روش طرف انگليسى در اين نامه‌ها چنان و چندان پيچيده و مبهم بود كه به شكل‌هاى مختلف قابل توجيه بود . بنابراين شگفت نخواهد بود اگر حقوقدانان بر عدم صلاحيت اين قبيل نوشته‌ها براى طرح در هر نوع محكمه‌اى در روى اين كره خاكى تأكيد كنند . « 2 » با اين حال ، اين تلاش‌ها به دو طرف فرصت داد تا از طريق آنان به اهدافشان برسند . بريتانيايىها از اين تلاش‌ها به عنوان يك وسيلهء تبليغاتى صادره از مكه بر ضد تبليغات ترك‌ها ، آن هم به اسم اسلام و با فريادى رسا آن گونه كه احساسات عرب‌هاى هاشمى قريشى از تيرهء قريش را به لرزه درآورد ، استفاده كردند . حسين نيز توانست با استفاده از اين گفتگوها بر ضد تركها كه مراقب عصيان و شورش وى بودند و از دخالت وى در كارهاى جمال پاشا در سوريه و پنهانكارىاش در بسيارى از تصرفات سياسىاش و كوتاهى در تجهيز سپاهى از حجاز با بستن برخى از مرزها ناراحت بودند ، سدّى برابر آنان بسازد . به هر روى ، او برابر عثمانىها كه مىدانست آنان در صداقتش ترديد دارند و در پى بسيج نيرو براى خلاصى از دست او هستند ، چاره‌اى جز تعجيل در كارها نداشت .

--> ( 1 ) . نص اين توافقات در كتاب الثورة العربية الكبرى آمده است . در اين مورد خاص بنگريد : همان ، ج 1 ، ص 142 . ( 2 ) . الملوك الهاشميون ، ص 40 .