أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
682
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
از خاندان كمال عدهاى به شهرت رسيدند : شيخ صديق بن عبدالرحمان ، شيخ صالح بن صديق ، على بن صديق كمال . اينان به جز بيت كمال هستند كه در طائف و از برجستگان آن شهرند و علمايى از آنان در آن شهر برخاسته است . « 1 » همانطور كه در جايى گفتيم كه بيت دهان نيز از خاندانهاى قديمى مكه است . جد اعلاى آنان از هند آمد و به فروش روغن مشغول شد و به همان شهرت يافت . برخى از مشهورترين افراد اين خاندان عبارتند از : شيخ احمد بن سعيد ( م 1293 ) فرزندش اسعد دهان قاضى مكه ، شيخ عبدالرحمان كه مدرّس مدرسهء صولتيه بود و اوّلى به سال 1321 و دومى به سال 1337 درگذشت . نوادگان اين خاندان كه همچنان در مكه به بيت الدهان شهرهاند ، در شعب عام و النقا و اجياد زندگى مىكنند . « 2 » از خاندان جَستنيه هم شيخ عبدالرحمن بن ابى بكر جستنيه متوفاى اوائل قرن سيزدهم شهرت دارد كه از شهر فتّن بود . وى به علم و دانش شهرت داشت و تأليفاتى دارد كه از آن جمله تاريخ حوادث مكه است كه هيچ نسخهاى از آن نيافتيم . شهرت او جستنيه به فتح جيم است كه مردم آن را به دال تبديل كردهاند . نخستين كسى كه از خاندان كتبى شناخته شده ، سيد محمد حسين كتبى است كه به عنوان مجاور در سال 1255 به مكه آمد و حلقهء درس او در مسجد الحرام بسيار بزرگ بود . وى به كار افتاء پرداخت . فرزندش سيد محمد هم از مدرّسان مسجد الحرام و از ائمهء جماعت آن و از مقرّبان امير مكه شريف عبداللَّه بن محمد بن عبدالمعين بن عون بود . وى در رجب سال 1295 درگذشت . از ديگر چهرههاى اين خاندان يكى سيد محمد مرزوقى ابو حسين و ديگرى سيد محمد امين كتبى است . خاندان مالكى هم خاندان علم و فضيلت هستند . از اين خاندان اينان مشهورند : شيخ حسين بن ابراهيم مالكى مغربى الاصل از قبيلهاى كه به آنان عصور گفته شده و از توابع طرابلس غرب هستند . وى از علماى فاضل مكه ، مدرّس ، مؤلف و از ائمهء جماعت
--> ( 1 ) . نشر النور ، خطى . ( 2 ) . همان .