أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

664

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

خاندان‌هاى قديمى در مكه در اينجا مناسب است بحثى در باره خاندان‌هاى قديمى مكه داشته باشيم ، بحثى كه در بخش‌هاى گذشته و دوره‌هاى پيشين از آن غفلت كرديم ، به دليل آن كه منابع لازم كه بتوان بر آنها اعتماد كرد ، در دسترس نبود . اما در اين دوره امكان آن هست ، چرا كه ما به اين دوره نزديك هستيم و بسيارى از اخلاف آنان هنوز در ميان ما هستند . به علاوه ما در اين بخش بيش از همه به كتاب إفادة الأنام شيخ عبداللَّه غازى تكيه مىكنيم كه از منابع مخطوط فراوانى بهره برده است كه در حال حاضر بيشتر آنها در دسترس نيست . آل شيبى اينها از نسل شيبة بن عثمان بن ابى طلحهء حجبى از اولاد عبدالدار هستند . خاندان اينان در مكه ، خانوادهء جاودانى است ، چنان كه خدمت آنان در حجابت و سدانت كعبه جاودانه و مصداق اين كلام رسول خدا صلى الله عليه و آله است كه فرمود : خذوها يا بني عبدالدار خالدة تالدة إلى يوم القيامة لاينزعها منكم إلا ظالم . با اين كه شمارى از آنان به مناسبت‌هاى مختلف به نقاط ديگر هجرت كرده‌اند ، معروف چنان است كه نسل آنان هيچ گاه در مكه قطع نشده است . « 1 » غازى « 2 » در اين باره مىنويسد ، جماعتى از نقاط مختلف به مكه آمده ، مدّعى آن بودند كه به آل شيبه نسب مىبردند ، اما ثابت نشد ؛ چون دلايل كافى وجود نداشت . شايد هم حاكمان مكه نمىخواستند توسعه‌اى در اين كار بدهند تا حجابت و سدانت صرفاً در همان نسلى از آل شيبه كه در مكه باليده‌اند ، باقى بماند . از جمله مطالبى كه وى به آن

--> ( 1 ) . ابن حجر گويد : ابوطلحه دو پسر به نام‌هاى عثمان و طلحه داشت . عثمان پسرى به نام شيبه داشت و طلحه هم فرزندى به نام عثمان . عثمان در فتح مكه ايمان آورد و نزديك بود كليد از دست او برود ، اگر نبود كه خداوند دستور داد امانات را به اهلش بسپارند . اين سبب شد تا كليد در اختيار او بماند تا آن كه بدون فرزند درگذشت و برادرش شيبه كليد را گرفت كه تا امروز به دست نسل اوست . ( 2 ) . إفادة الأنام ، خطى .