نماز در مسجد الحرام بودند . بعدها عباسيان به دليل درگير شدن در كار خلافت ، كار سقايت زمزم را هم به آنان واگذار كردند . كسانى هم به عنوان عالم از خاندان‌هاى ديگرى شهرت يافتند ، خاندان‌هايى چون آل قشيرى ، آل باكثير ، آل اماسى ، آل اسفراينى ، آل شمس . مشايخ ديگرى هم به علم شهرت يافتند كه عبارتند از : تاج الدين دهان ، عثمان دهان ، بدرالدين عادل ، حسين دياربكرى ، شهاب الدين قدسى ، عطيه سلمى ، على بن زمان ، يحيى مسكى ، ابو الغيث شجرى ، ابو فضل عقاد ، ابو الفتح حكمى ، احمد عامودى ، احمد اسدى ، احمد بسكرى ، داود انطاكى حكيم ، ربيع سنباطى جبرتى ، عبدالحى بن عماد ، عبدالرحمان همدانى ، عبداللَّه فروخ ، على جمال ، على بن ابى البقاء ، على بن سلطان ، على بن زياد ، عمر شحرى ، عمر عادلى ، عيسى ثعالبى ، محمد الشلى ، محمد شاهد ، محمد بن سهيل ، محمد عاشور ، محمد عواجى ، محمد سنبل ، ابراهيم خطيب ، احمد القطان ، احمد الرفاعى ، اسلم الحسينى ، ادريس شماع ، امين ميرغنى ، جعفر البيتى ، سالم بن شيخ ، عبدالقادر مفتى ، عبدالكريم انصارى ، محمد تاج الدين ، محمد الوليدى ، محمد شيخان ، جمال الدين انصارى ، محمد الحباب ، محمد سعيد سنبل ، محمد الخطاب ، مصطفى فتح اللَّه ، هاشم ازرادى . « 1 » من بر اين باور هستم كه نوادگان اينان همچنان در مكه زندگى مىكنند ، گرچه ممكن است القاب آنان عوض شده يا نام‌هاى ديگرى از متأخران گرفته باشند . براى نمونه بيت تقى ، به نام يكى از پدرانشان به نام تقى الدين شهرت يافتند در حالى كه اصل آنان از خاندان زرعه بوده است . ما در ياد از اين افراد ، به ذكر نام كسانى از علما پرداختيم كه از چهره‌هاى برجسته از ميان عالمانى از اهالى و در مكه متوطّن بودند ؛ اما از ميان مجاوران تنها شمار اندكى به عدد انگشتان دست ياد كرديم . علاقه‌مند بوديم تا فهرستى كامل از اسامى عالمان اين دوره را ارائه كنيم و نام مجاوران را هم با اعتراف به تلاش‌هاى

--> ( 1 ) . شرح احوال اين افراد و ديگر عالمان مكه را بنگريد در : المختصر من كتاب نشر النور و الزهر فى تراجم أفاضل مكه ، تأليف عبداللَّه مرداد ابو الخير ، تحقيق محمد سعيد العامودى ، احمد على ، دار المعرفه ، 1986 .