أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
557
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
آن خاندان است كه نامش زينى عيد است . مادرى هم از آنان در خاندان مخلص هستند كه به او عتاقيه گفته مىشود . مىافزايم كه ميراث برجاى ماندهء آن خاندان در اختيار فرزندان زينى عيد و نوادگان او تا زمان ماست كه منسوب به آل كتبى هستند . املاك آنان و نيز قاعة الشفا در جريان توسعهء خيابانها از بين رفت . آل بصرى هم شهرتى داشتند . نخستين عالمى كه از اين خاندان مىشناسيم محدّث معروف عبداللَّه بصرى از شخصيتهاى مكه در قرن دوازدهم است . ديگر از عالمان زبدهء اين خاندان امام محدّث جليل شيخ سالم از مدرّسان بزرگ مسجد الحرام است . او مرجع قابل اعتمادى در علم حديث بود . عبداللَّه بن سالم و يحيى بن حمد از نوادگان او بودند كه هر دو از مدرّسان و بزرگان بودند ، چنان كه از جمله افرادى كه از ذرّيهء او بودند ، يكى هم صدقهء بصرى بود كه شيخ الحمارين بود . كسانى هم از آلعجيمى شهرت يافتند و نخستين كسى كه از اين خاندان مىشناسيم شيخ حسن است كه در سال 1113 در طائف درگذشت و شهرت او در بلاد مختلف بيش از شهرت او در مكه بود . وى خود در رسالهاى با نام اسبال الستر شرح حال خود را نوشته و در آن هفت نفر از اجدادش را كه همگى مكى هستند نام برده است . اينان شافعى بودند كه حنفى شدند و محل سكونتشان در شعب على عليه السلام بود و اين پيش از آنى بود كه به محله ناشف در شاميه منتقل شوند ، جايى كه نوادگان او پيش از انتقال در آنجا مىزيستند . از مشهورترين آنها شيخ عبد الحفيظ عجيمى است كه مفتى مكه بود . از ديگر عالمان اين خاندان ام الحسين است كه ميان فقها معروف است . از ديگر مشايخ آنان محمد بن حسين و فرزندش ابو الفتح و نيز ابو بكر بن محمد بن على هستند . « 1 » از آل قلعى هم كسانى شهرت يافتند . نخستين كسى كه از اين خاندان مىشناسيم شيخ تاج الدين قلعى از علماى ممتاز قرن سيزدهم است . اينان از امامان حنفى و خطيبان آن مذهب بودند . پس از وى شيخ عبدالملك شهرت يافت كه از نوابغ زمانش بود . و نيز از جملهء علماى مشهور آنان قاضى عبدالمحسن قلعى بود . « 2 »
--> ( 1 ) . إفادة الأنام ، خطى . ( 2 ) . همان .