أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

550

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

افراد مسن دو نوع قرش مىشناسند ، يكى قرش صاغ كه 120 ديوانيه بود و ديگرى قرش شرك كه 40 ديوانيه بود . ريال مجيدى هم 20 قرش صاغ و 60 شرك بود . از نكات شگفت زندگى در اين دوره ، اگر دوره‌هاى گرانى را استثنا كنيم ، مطلبى است كه غازى از طبرى و سنجارى مىگويد و آن اين كه وقتى يكى از ائمهء مسجد الحرام ، سنش بالا رفته و بازنشسته مىشد ، نفقهء روزانهء او دو قرش تعيين مىگرديد و اين نشانگر هزينهء متوسط يك شخص در آن زمان است . راه حج راه حج در اين دوره ، همان مسيرى بود كه در زمان مماليك وجود داشت و از شام يا مصر به سمت عقبه مىآمد . سلاطين عثمانى توجه خاصى به ايستگاه‌هاى طول مسير داشتند و در استوار كردن قلعه‌ها در عقبه و مويلح و ضبا و الوجه با استفاده از پول خزاين تركى - مصرى مىكوشيدند . اين وضعيت تا دورهء دوم عثمانى ادامه يافت و در سال 1301 بود كه راه حج از راه دريا به مسير سوئز تغيير يافت . در اين وقت عثمانىها قلاع عقبه و الوجه را در اختيار گرفتند و سپس در سال 1310 آن را به امارت مكه محلق كردند . حجاج هند هم [ زمانى ] به صورت زمينى از ايران و عراق عبور مىكردند ؛ اما در اوائل اين دوره از بندر سورت در نزديكى بمبئى با كشتى به حج مىآمدند . محمل‌ها عثمانىها به تقليد از شام و مصر ، يك محمل رومى به راه انداختند و اين از نخستين سال تسلط آنان بر مكه ، يعنى از سال 923 آغاز شد . زمانى كه اين محمل همزمان با محمل مصرى به مكه رسيد ، شريف بركات همراه با گروهى از سپاهش كه از عموزادگانش بودند براى ملاقات با آنان از شهر بيرون رفته ، در زاهر به استقبالشان شتافت . « 1 » در آنجا به وى و فرزندش خلعت مخصوص داده شد و آن دو همراه امرا و دو

--> ( 1 ) . در اين مراسم ، معمولًا مستقبلين با شمشيرها و تفنگ‌ها بازى مىكردند .