أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
373
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
در 19 شعبان سال 859 درگذشت . « 1 » پس از رسيدن خبر ، در شامگاه همان روز ، خبر در مسجد اعلام گرديد و بعد از نماز مغرب به نام وى دعا شد . آنگاه چند روز بعد ، موكب او از وادى فاطمه به سمت مكه حركت كرده ، شبانگاه ، با شكوه فراوان به مكه وارد گرديد و فرمان امارت او در روز جمعه 7 رمضان 859 خوانده شد . شريف محمد بن بركات محمد همانند پدر و جدش از علماى نجيب بود و خودش شهرتى فراوان در كار تحريض برعلم وحمايت ازعدالت داشت . وى نسبت به امور مسلمانان بيدار و به مهربانى و رأفت و عدالت شهره بود ، به همين جهت بود كه حكومتش 43 سال به درازا كشيد . « 2 » در روزگار وى ، سلطنت مصر به ملك قايتباى انتقال يافت و او فرمانى در لغو ماليات به مكه فرستاد كه آن را بر اسطوانهاى در باب السلام نصب كردند . اندكى بعد خود او به مكه آمد و خيرات فراوانى را كه شامل همهء فقراى مكه مىشد تقسيم كرد . « 3 » محمد فرزندش بركات دوم را از ابتداى سال 877 در كار امارت شريك كرد و آن دو نفر تا زمان درگذشت محمد در يازدهم محرم 903 در ابيار ، « 4 » در آرامش و بدون آن كه شورشى و مظلمهاى باشد ، مكه را اداره مىكردند . جنازهء او به مكه انتقال يافت و پس از آن كه به مانند اسلافش هفت بار طواف داده شد ، دفن شد . « 5 »
--> ( 1 ) . اتحاف فضلاء الزمن ، ج 1 ، ص 244 . مؤلف از نسخهء مخطوط اين كتاب استفاده كرده است . متن چاپى آن با اينمشخصات ارائه شده است : تاريخ مكه ، إتحاف فضلاء الزمن بتاريخ ولاية بنى الحسن ، محمد بن على بن فضل طبرى مالكى ( م 1173 ) ، تحقيق محسن محمد حسن سليم ، قاهره ، دارالكتاب الجامعى ، 1996 . در متن چاپى ضمن دو جلد ، حوادثِ تا سال 1124 آمده است . « ج » ( 2 ) . خلاصة الكلام ، ص 44 . ( 3 ) . همان . ( 4 ) . وادى بيضاء كه از 51 كيلومترى جنوب مكه عبور مىكند ، و نخستين مرحله از راه يمن در قديم بوده است ، پس ازانتقال راه به كنار ساحل در سال 1397 ق از مسير به دور افتاد . بيضاء چاه ايستگاه آنجاست ، و در پايين وادى ، چاههاى زيادى وجود دارد كه به آن منسوب است و محل سكونت اشراف حموديه از اشراف عبادله است ( عاتق ) . ( 5 ) . بلوغ القرى ، ج 1 ، ص 1020 .