أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

347

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

احمد همان روش پدر را در عدالت و احياى عدل و داد ادامه داد ، به طورى كه عدالت‌خواهى او همه جا سر زبان حجاج و مجاوران مكه افتاد . دحلان مىنويسد : « 1 » او شجاع بود و اموال و اسب‌هاى فراوانى كه هيچ كدام از پيشينيانش گردآورى نكرده بودند ، فراهم آورد . فاسى مىگويد : « 2 » احمد از محمد فرزند كوچكش هم در سال 780 كمك گرفت ، اما چون كوچك بود تأثيرى از وى در امارت مكه بروز نكرد . احمد بن عجلان به روابط خوب خود با مماليك ترك در مصر ادامه داده در منابر مكه برايشان دعا مىكرد و هداياى آنان را مىگرفت . اما اندكى نگذشت كه به سال 785 خبر سقوط مماليك ترك رسيد و به جاى آنان مماليك چركسى با فرماندهى ابوسعيد برقوق كه خود را بعد از تسلط بر مصر ، سلطان ناميد و لقب الملك الظاهر برقوق را برگزيد ، به جاى آنان به قدرت رسيدند . « 3 » در اين وقت احمد كسى را از طرف خود به دربار جديد فرستاد تا از سوى او تهنيت بگويد و صداقت خود را نشان دهد . سلطان جديد از اين اقدام خشنود شده ، روابط خوبش را با ياران احمد تأييد كرد و نمايندگان ، همراه هدايا و خلعت‌ها و پيام‌هاى دوستانه به مكه بازگشتند . « 4 » به باور من پرداخت‌هاى سالانه كه مماليك ترك معين كرده بودند ، به همان شكل قبل به مكه فرستاده مىشد . ماليات نيز ملغا بود ، چرا كه هيچ كدام از مورّخان از برقرارى

--> ( 1 ) . خلاصة الكلام ، ص 33 . ( 2 ) . شفاء الغرام ، ج 2 ، ص 207 . ( 3 ) . مماليك ترك در كارهاى خود از مماليك چركسى استفاده كرده به دليل اعتمادى كه به آنان داشتند ، بسيارى از كارها را به آنان مىسپردند . با سست شدن دولت مماليك ترك و رسوخ ضعف به آن ، به تدريج بر قدرت چركسىها افزوده شده ، نفوذشان بيشتر شد . اندكى بعد ، آنان بر مماليك ترك شورش كردند ، همانطور كه مماليك ترك بر ايوبيان شوريدند . شورش چركسىها به رهبرى ابوسعيد برقوق چركسى پيروز شد و او در سال 785 خود را پادشاه دانسته لقب الظاهر برقوق را براى خود برگزيد . بدين ترتيب مكه هم روابط خود را با دولت مماليك چركس هماهنگ كرد . ( 4 ) . بنگريد : إتحاف الورى ، ج 3 ، صص 349 - 352 .