أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
343
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
فرستاد تا مكه را از برادرش سند و عموزادهاش محمد گرفته ، خود امارت كند و در ازاى آن براى سلطان مملوكى دعا كند . عجلان پذيرفت و توانست مكه را تصرّف كند . اين كار در سال 762 با مشاركت برادرش ثقبه صورت گرفت ، جز آن كه اندكى بعد ثقبه درگذشت و عجلان در امارت مكه مستقل شد . « 1 » برقرارى ماليات عجلان يك حاكم فاسد نبود ، چنان كه دستورات او نيز تند و قساوتگونه نبود ، به عكس برادرانش كه به اين ويژگىها شناخته مىشدند . با اين حال ، او در مقابل دشمنان خود ، از برادران و فرزندان عمويش عطيفه ، ناچار از بهكارگيرى زور بود ، همانطور كه نمىتوانست چنين مالياتى را نگيرد ، زيرا اين تنها منبع درآمد بود . به همين دليل چيزى نگذشت كه مكوس را با اندكى تخفيف برقرار كرد و به برخوردهاى تند با دشمنانش روى آورد . فاسى « 2 » در بارهء مبلغ مالياتى كه گرفته مىشد ، بر اساس واحد پول يمن كه به آن مسعودى مىگفتند و به نظر مىرسد در مكه هم بر همان اساس مبادله و معامله مىشد ، مطالبى بيان كرده است . از يك بار شتر گندم ، « 3 » دو مد به كيل مكه دريافت مىشد . اين يك رويّهء اقتصادى پذيرفته شده در بيشتر حكومتهاى امروزى است كه واردات از خارج را تقليل مىدهند تا بر توليد داخلى بيفزايند . فاسى در باره تعرفهء گمرگى هم مىگويد كه از يك بار شترِ پياز ، سه دينار مسعودى گرفته مىشد . اين مسأله با توجه به پايين بودن قيمتها در آن روزگار كمرشكن بود .
--> ( 1 ) . خلاصة الكلام ، ص 33 . ( 2 ) . شفاء الغرام ، ج 2 ، ص 249 . ( 3 ) . حِمل الجمل الحنطه . « حمل » به معناى بار شتر است ، اما در گندم و مانند آنها ، ميزان ، كيسه است كه مقدار آن شصتكيلو از كيلوى امروزى مكه است .