كرده‌ام كه مردمان اين شهر با كمك بازوى جوانانش چنان مىزيست كه از احسان و انفاق اين محسنان و نيكوكاران بى نياز مىبود . دو روز در عرفه از اتفاقات شگفت سال 688 اين بود كه مردم دو روز جمعه و شنبه را در عرفات ماندند . عامل آن اختلاف در ثبوت رؤيت ميان امير قافلهء شام با محيى الدين طبرى شيخ‌الفقهاى حجاز بود . « 1 » اين اتفاق اولين مورد در نوع خود نبود ، بلكه بارها در تاريخ مكه رخ داد ؛ چرا كه هر گروهى به فتواى مرجع خاص خود اعتماد مىكرد ، در حالى كه اگر منبع فتوا يك نفر بود ، اين اختلاف پديد نمىآمد . « 2 » در سال 698 ميان اهالى مكه و مردمان باديه‌نشين درگيرى پيش آمد كه به آن هوشه مىگويند . در اين درگيرى يازده نفر كشته شدند . « 3 » حكومت ابونمى تا مرگ او در سال 700 براى پنجاه سال ادامه يافت . بخشى از آن با شراكت پدرش و بخشى با مشاركت عمويش ادريس و بخشى هم مستقل بود . سال‌هايى را كه ديگران بر آن غلبه مىكردند بايد استثنا كرد . ابونمى سى فرزند از پسر و دختر از خود برجاى گذاشت كه در مشكلاتى كه براى او پيش آمد بر بيشتر اينان تكيه مىكرد . « 4 » جنازهء ابونمى را بر حسب رسمى كه داشتند ، پيش از دفن ، هفت بار گرد كعبه طواف دادند . شمس‌الدين ذهبى از ابونمى ياد كرده مىنويسد : فردى عاقل و سياست‌مدار و شجاع و محترم بود . فاسى هم مىنويسد : ابوعبدالله دماهى از او ياد و ستايش كرده و

--> ( 1 ) . شفاء الغرام ، ج 2 ، ص 241 . ( 2 ) . يك نمونهء شگفت آن را با توضيحاتى بنگريد در : إتحاف الورى ، ج 4 ، ص 623 كه مربوط به سال 882 است . شرحى در بارهء اختلاف شيعه و سنى در اين باره را بنگريد در : حج 25 ، گزارش حج سال 1425 ، رضا مختارى ، تهران ، مشعر ، 1384 ، ص 575 به بعد « ج » . ( 3 ) . همان . ( 4 ) . خلاصة الكلام ، ص 28