راه حج در اين دوره راه حج تغيير كرده ، بيشتر از طريق عيذاب و قصير در منطقهء صعيد به سمت عقبه در شرق مصر بود به طورى كه از راه زمين تا شمال حجاز مىآمدند . شجرة الدر در رأس قافله‌اى از همين طريق ، در محملى كه به شكل هودج ساخته شده بود به حج آمد . اين محمل ، بعدها شعار قافلهء مصرىها در حج شد و به تدريج برخى از امت‌هاى اسلامى ديگر هم از آن تقليد كردند . ابن جبير هم در همين دوره از طريق عيذاب آمده ، به طورى كه مىگويد قافله‌ها ميان عيذاب و قوص حركت مىكنند . او مىنويسد كه حجاج از شقدف كه شبيه محمل است استفاده مىكنند . دو شقدف با طناب به هم متصل شده و روى شتر قرار داده مىشود ، هر كدام چهارچوب محكمى دارد كه روى آن سايه‌بان انداخته‌اند . سوارى كه به همراه يك نفر ديگر ، هر كدام در يك طرف اين شقدف نشسته‌اند ، به راحتى مىتوانند كتاب يا قرآن بخوانند يا اگر خواستند با همپالكى خود به بازى شطرنج بپردازند . اين وصف ابن جبير از شقدف همان است كه ما روى شتران مىگذاشتيم وبقاياى آن تا همين روزگاران اخير بود و اين نشان مىدهد كه شقدف مخصوص حجاز نبوده و در مصر هم استفاده مىشده است . اصلاحات و تعميرات در مسجد الحرام مورّخان از كارهاى اصلاحى ايوبيان در مسجد زياد سخن نگفته‌اند ، بلكه تنها از كارهاى عباسيان و يا برخى از ثروتمندان مسلمان ياد كرده‌اند . شرف‌الدين احد ، يكى از مملوكان مستنصر عباسى در سال 641 بيمارستانى در نزديكى باب الزياده در جاى مدارسى كه قبل از زمان ما محكمهء شرعيه در آنجا بود ، ساخت . همين طور مدرسه‌اى در سمت راست كسى كه داخل باب السلام مىشود ساخت و كتاب‌هاى زيادى وقف آن كرد . همچنين حاشيهء مطاف را تعمير نمود . « 1 »

--> ( 1 ) . بنگريد : منائح الكرم ، ج 2 ، ص 305 . در آن‌جا از اين مدرسه با عنوان مدرسة الشرابيه ياد شده است . « ج »