مُكوس يا ماليات اخذ شده از حجاج در اين دوره بود كه جعفر بن محمد ثائر ، شروع به گرفتن ماليات « مكوس » از حجاج كرد . « 1 » شايد وى دريافت كه آن بلاد نياز به مخارج دارد ، براى همين دست به اين بدعت زد . به نظر مىرسد فاطميان و عباسيان نيز از كار آنان ممانعت نكردند . عيسى بن جعفر پس از درگذشت محمد بن جعفر ، فرزندش عيسى در حوالى سال 380 حكومت مكه را در دست گرفت . در روزگار او بود كه معزّ فاطمى در مصر بر آن شد تا نايبى از سوى فاطميان در مكه بگذارد تا مراقب استمرار دعاى براى او در خطبه باشد . وى يكى از علويان را با سپاه بزرگى به سوى اين شهر فرستاد . عيسى به دفاع از مكه پرداخت و اجازهء ورود به آنان را نداد . محاصره براى مدت‌ها به طول انجاميد و مكه از بابت اين محاصره ، رنج بسيار ديد و گرانى در آن بالا گرفت . به نظر مىرسد ، براى عيسى پذيرش اين دشوارىها راحت‌تر از دعاى براى فاطميان بود . « 2 » ابوالفتوح به دنبال درگذشت عيسى ، در سال 384 برادرش ابوالفتوح حكومت مكه را در اختيار گرفت . « 3 » وى داراى عزمى صادقانه و اشتياقى وافر براى مقابله با مفسدان بود . زمانى كه دريافت برخى از راهزنان باديه نشين از ترس او به رابغ يا مدينه گريخته‌اند تا در حمايت اشراف آن نواحى از آل مهنّا قرار گيرند ، به رابغ حمله برده ، آنجا را اشغال كرد و

--> ( 1 ) . إفادة الأنام ، شيخ غازى ، خطى . ( 2 ) . تاريخ ابن خلدون ، ج 4 ، ص 101 . ( 3 ) . همان .