اطراف قطيف و بحرين به فتنه و فساد مشغول بوده ، راه را بر حجاج مىبستند . بنابراين تصميم گرفت تا از سال 358 بر منبر مكه براى فاطميان دعا كند و چنين كرد . « 1 » در اين زمان ، نام معزّ فاطمى در مكه ناشناخته نبود . اين نكته مسلّم است كه وى ارتباط خاصى با اين ناحيه ، آن هم از مدت‌ها پيش داشت . زمانى كه او در مغرب بود ، پيش از آن كه مصر را تصرّف كند ، كسانى را به مكه فرستاده بود تا اختلافات موجود ميان بنى الحسن و فرزندان جعفر بن ابى طالب را حل و فصل كنند . نمايندگان او چنين كرده ميان دو گروه در مسجد الحرام صلحى منعقد كردند و خودشان از پول‌هايى كه مُعزّ در اختيارشان گذاشته بود ، ديهء كسانى از بنىالحسن را كه كشته شده بودند ، پرداختند . اين واقعه در سال 348 رخ داد . « 2 » اندكى از حكومت اشراف در مكه و ارتباطشان با فاطميان نگذشت كه « حيّ على خير العمل » را به اذان افزودند . « 3 » اين كارى بود كه فاطمىها مىكردند . بدين ترتيب ، در مكه نام خليفهء عباسى از خطبه حذف شد . « 4 » ترديدى نداريم كه عباسيان از اين كار سخت ناراحت شدند ؛ چه اختلاف ميان آنان و فاطميان در به دست گرفتن رهبرى دنياى اسلام ، به نهايت خود رسيده بود . تصور عباسيان آن بود كه خلفاى جهان اسلام هستند ، اما فاطمىها منكر آن بوده و خود را نسبت به خلافت محق مىدانستند ؛ چرا كه خويشتن را از نسل علويان و حركت خويش را

--> ( 1 ) . اتعاظ الحنفاء ، ص 145 . ( 2 ) . همان . ( 3 ) . در بارهء سابقهء جملهء « حي على خير العمل » در اذان بنگريد به : الأذان بحي على خير العمل ، ابوعبدالله محمد بن‌على بن حسن علوى ، تحقيق محمد يحيى سالم عزان ، يمن ، 1995 ؛ الأذان بين الأصالة والتحريف ، سيد على شهرستانى ، قم ، مؤسسة الامام على عليه السلام ، 1424 . « ج » ( 4 ) . در مدينه هم ذكر نام او متوقف شده ، به نام خليفهء فاطمى خطبه خوانده شد . ابن خلدون به اشخاصى از بنى الحسين بن على بن ابى طالب اشاره مىكند كه به دنبال فرصتى براى مستقل كردن مدينه بودند ، همانطور كه موسوىها از بنى الحسن در مكه چنين كردند ، تا آن كه طاهر بن مسلم از احفاد امام حسين عليه السلام از مصر نزد آنان آمد . وى در مصر كارهاى كافور را انجام مىداد . چيزى نگذشت كه مردم مدينه اطرافش جمع شدند و در سال 360 آنجا را مستقل كرد ، درست همانطور كه سليمانىها مكه را مستقل كردند و بدين ترتيب براى معز فاطمى خطبه خوانده شد .