روشن نيست ، جز آن كه مىدانيم نام قيام كننده اسماعيل بن يوسف از نسل حسين بن على بن ابى طالب عليه السلام بوده است . او در سال 251 مكه را به زور تصرف كرد و اين بعد از آنى بود كه جعفر بن فضل ، شكست خورده ، از مكه گريخت . او هر آنچه را كه در خزائن كعبه بود ، برداشت . وى پس از آن كه جاى پاى خود را در مكه طى پنجاه روز استوار كرد ، به سمت مدينه رفت كه عامل آنجا هم گريخت . سپس به مكه برگشت و به استوار كردن حصار آن پرداخت ، به طورى كه برخى از مردم از تشنگى و گرسنگى مردند و قيمت هر اوقيه نان به يك درهم رسيد و هر رطل گوشت چهار درهم معامله شده ، قيمت يك ظرف آب به سه درهم رسيد . سپس به جده يورش برده ، آنجا را نيز اشغال نمود و اموال تجار و كشتىها را غصب كرد . سپس به مواقف آمد كه مردم در عرفه بودند . در آنجا هم دست به تباهى زده ، حدود يك هزار و يكصد تن از حجاج را كشت و به غارت مردم پرداخت . حُجاج گريختند و هيچ كس جز او و سپاهش در عرفه وقوف نكردند . پس از بازگشت او از عرفه ، وى بار ديگر به جده برگشت و فساد را از سر گرفت . اسماعيل در سال 252 به مرض آبله درگذشت و انقلاب او هم با مرگ او مرد ، بدون آن كه به جز آبله ، از عامل ديگرى در اين باره آگاه باشيم . « 1 » در همان سال مستعين ، فرزندش عباس را به امارت مكه ، مدينه ، بصره و كوفه نصب كرد و البته فرد ديگرى براى ادارهء مستقيم شهر به آنجا اعزام شد . پس از وى ، محمد بن عبدالله بن طاهر بن حسين امير مكه شد ، بدون آن كه در آنجا حضور مستقيم داشته باشد . فاسى مىگويد : « 2 » معتز ، امارت مكه را به عيسى بن محمد مخزومى سپرد . ابن اثير نيز مىنويسد كه معتز او را همراه محمد بن اسماعيل براى نبرد با اسماعيل بن يوسف علوى كه ذكرش رفت ، فرستاد . احمد بن منصور عباسى حاكم بعدى بود ، كه او را به كعب البقر مىشناسند . در

--> ( 1 ) . شفاء الغرام ، ج 2 ، ص 187 ، 217 . ( 2 ) . همان .