فتنه هم‌زمان با آغاز سال 35 ، انقلاب آغاز شد . ابتدا در كوفه و سپس به اعراب ساير شهرها انتقال يافت . در اين وقت قاريان ( قرّاء ) بزرگ كه براى مرابطه و مجاهده به مصر رفته بودند ، در حالى كه مردم را به انقلاب دعوت مىكردند ، از مصر خارج گشتند . اعراب كوفه و بصره هم به دنبال آنان از شهرهايشان براى رفتن به مدينه بيرون آمدند . اين جماعت راه را طى كردند تا آن كه به دروازه‌هاى مدينه رسيدند . اهل مدينه بناى دفاع داشتند ، « 1 » اما شورشيان قصد جنگ با اصحاب رسول خدا صلى الله عليه و آله را نداشتند . آنان چنين نشان دادند كه از تصميم خويش منصرف شده‌اند ؛ بنابراين برگشتند و از شهر فاصله گرفتند و وقتى مطمئن شدند مدافعان شهر به خانه‌هايشان رفته‌اند ، بازگشتند و شهر را بدون نبرد به اشغال درآوردند . سپس به محاصرهء خانهء عثمان نشسته و چندين روز به اين كار ادامه دادند تا آن كه او را كشتند . « 2 » بيشترمنابع تاريخى « 3 » بر آنند كه‌غالب اصحاب رسول صلى الله عليه و آله در مدينه ، تلاش مىكردند تا ميان آنان را اصلاح دهند . سردستهء اين مصلحين على بن ابىطالب عليه السلام بود . اما كار از اصلاح گذشته بود و شعله‌هاى آن آتش هر نوع كوشش مصالحه‌آميز را از ميان برد . واليان عثمان در مكه روزگار عثمان با آن شكل دردناك و فتنهء بزرگ گذشت ، در حالى كه در مقايسهء با

--> ( 1 ) . چنين اظهار نظرى با واقعيت تاريخ سازگارى ندارد . در مدينه ، جز افراد انگشت شمار ، عثمان مدافعى نداشت . انصار ، بزرگ‌ترين طايفهء ساكن اين شهر ، اكثريت قريب به اتفاقشان مخالف عثمان بودند . « ج » ( 2 ) . همان ، ج 3 ، ص 85 و بعد از آن . تمام آنچه مؤلف بيان كرده ، بر خلاف نصوص مسلم تاريخى است . از ميان اصحاب رسول خدا صلى الله عليه و آله ، عثمان مدافعان انگشت‌شمارى داشت به طورى كه حتى بعد از كشته شدن او ، كسى از مدافعان ياراى دفن وى را در بقيع نداشت و به نوشتهء ابن شبه ، او را در حشّ كوكب در پشت بقيع دفن كردند . در اين باره شرحى عريض و طويل در تاريخ سياسى اسلام « تاريخ خلفا » نوشته‌ايم . « ج » ( 3 ) . بدون ترديد ادعايى بر خلاف نقل‌هاى تاريخى است .