همان موضوع نازل شده‌اند ، روايات مرتبط و احاديث صادره در تفسير آيات مذكور را نقل مىكند . « 1 » فعاليت‌هاى دانشمندان اهل سنت ، در حوزهء حديث نيز در اين دوره چشمگير است . معتبرترين كتاب‌هاى حديثى اهل سنت ، كه آن‌ها را شش كتاب مىدانند و صحاح سته ( كتاب‌هاى صحيح شش‌گانه ) مىخوانند ، در قرن سوم هجرى تدوين يافتند . دو كتاب صحيح مسلم و صحيح بخارى ، كه در بين اين شش كتاب اهميت بيشترى يافته‌اند ، در دهه‌هاى نخستين اين سده ، و پيش از ديگر كتاب‌ها نوشته شدند ، اما نويسندگان چهار كتاب ديگر تا اواخر سدهء سوم مىزيستند . محمد بن يزيد قزوينى ( م 273 ق ) معروف به ابن ماجه ، كتاب خود را به ذكر بيش از چهار هزار حديث اختصاص داد . ابو داوود سليمان بن اشعث سجستانى ( م 275 ق ) نيز ، كتاب سنن خود را در همين دوران نوشت . كتاب الجامع الصحيح محمد بن عيسى ترمذى ( م 273 ق ) ، كه به سنن ترمذى شناخته مىشود نيز ، حاوى 5000 حديث است و احمد بن شعيب نسايى ( م 303 ق ) كه گويا كتابش ، السنن الكبرى ، را ديرتر از ديگران نگاشت ، بيش از 5700 حديث را نقل كرد . « 2 » گذشته از كتاب‌هاى حديثى مذكور ، كه تحت عنوان صحيح يا سنن نوشته مىشد ، و نويسندگان آن‌ها با هدف گردآورى معتبرترين احاديث به تدوين آن‌ها دست مىزدند ، گونهء ديگرى از كتاب‌هاى حديثى در همين دوران به رشته تحرير درمىآمد كه مسند ناميده مىشد . مسند ، به رواياتى گفته مىشود كه داراى سلسله سند كامل باشند و در اصطلاح علوم حديث به كتابى مسند اطلاق مىگردد كه روايات آن به ترتيب راويان نخستين آن‌ها تنظيم و تدوين شده باشند و روايات هر راوى در يك بخش

--> ( 1 ) . ر ك : همان ، ص 190 . ( 2 ) . معارف ، تاريخ عمومى حديث ، ص 85 - 86 .