سخنى با خواننده شناخت ادوار زندگى امامان عليه السّلام و نيز اقتضائات حاكم بر آن‌ها به منظور دريافت صحيح نقش‌آفرينى آنان و هم‌چنين درك تفاوت رفتارى و گوناگونى مواجهات آنان با قضاياى پيش‌آمده امرى ضرورى است . آنان كه بدون پرداختن به تاريخ و بستر حياتى پيشوايان مذهبى به اظهارنظر پرداخته‌اند از فهم بسيارى از رموز و پيچيدگىهاى موجود در تعاملات آنان ناتوان مىمانند . تاريخ امامت و در مفهوم كلّىتر تاريخ تشيع ، تلاشى براى شناخت و شناسايى چنين بستر و بسترهايى است تا به درستى روشن گردد كه پيشوايان شيعى از چه شخصيت مؤثر و كارآيى برخوردار بوده‌اند و چه نقشى در حيات معقول آدميان ايفا كرده‌اند و پيامد فعاليت‌هاى آنان چه بوده است ؟ نگاه شيعه به تاريخ اسلام ، از اين منظر فضاهاى جديدى را فراروى پژوهشگر مىگشايد و به دو اجازه مىدهد تا تاريخ را ، با همهء اهميتى كه در ميان ديگر مسلمانان دارد ، به صورتى ژرف‌تر و دقيق‌تر بنگرد ؛ چراكه در باور شيعه ، شناخت و شناسايى دقيق تاريخ و كشف حقايق آن ، راستىهايى را به آدمى مىنمايد كه در نهايت به تأييد و استوارى انديشهء اعتقادى شيعه مىانجامد . اينان در همين راستا ،