حسن حسين زاده شانه چى
10
اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)
تاريخى مبتنى بر مبادى ديگر درافكندهاند و به جاى آنچه ديگران بر محور زيست سياسى خلفا و حكومتگران طراحى كردهاند ، خود طرحى ديگر پيش نهادهاند كه نقشآفرينان اصلى آن پيشوايان دين و كاركردهاى آنان است ؛ از اين رو ، تاريخ امامت به جاى تاريخ خلفا ، روى دادههاى فرهنگى و معنوى به جاى وقايع نظامى و فتوحات ، و بيش از همه تأكيد بر عنصر ارزشهاى متعالى به جاى پافشارى بر مقولههاى رفتارى قدرتمندان ، قرار گرفته است . رويكرد متفاوت شيعه به تاريخ از آغاز ، ابداعى در فرايند نگارش تاريخى ايجاد كرده و زوايا و نهانگاههايى را روشن ساخته است كه على القاعده در نگرههاى عمومى تاريخنگارى ، توجهى درخور و شايسته به آنها نمىشد . پژوهشكدهء تاريخ و سيرهء اهل بيت عليهم السّلام كه با مأموريت معرفى تاريخ ائمه عليهم السّلام ، شيعه ، و ادوار مرتبط با آن ، به حوزهء پژوهشهاى روشمند روى دارد ، مسألهء « اوضاع سياسى ، اجتماعى و فرهنگى عصر غيبت صغرى » را بهعنوان يكى از موضوعات قابل پىگيرى در دستور كار خويش قرار داده تا يكى از مقاطع حساس تاريخ شيعه را ، كه در سير تفكر اعتقادى و سياسى به شدت تأثيرگذار است ، معرفى نمايد . عصرى كه در باور شيعه ، آخرين امام منصوص الهى ، تابع عوامل و قضايايى ، از چشم آدميان مستور شد و به روشى ديگر درپى برقرارى ارتباط با پيروانش برآمد و بىترديد مبدأ دغدغهها و ابهامها ، پرسشها و حتى شبهاتى گرديد . اين دورهء نزديك به يك صدساله كه با غيبت امام دوازدهم در سال 260 ق آغاز و با درگذشت آخرين نائب خاص آن حضرت ، به سال 329 ق ختم مىگردد ، گذشته از جهات بيان شده ، از آنرو كه زمينهساز عصرى دراز و با محدودهاى نامعلوم ، با عنوان غيبت كبرى است ، خود شايستهء تأمل خاص است . به راستى در