پديد آورد كه حاكميت خليفهء عباسى را پذيرا نبود و خطرى جدّى براى خلافت عباسى به‌شمار مىرفت . صفاريان اقدامات چندى براى تسلط بر عراق و براندازى خليفهء عباسى ترتيب دادند كه با موفقيتى همراه نبود . « 1 » عمرو بن ليث ( حكومت 265 - 287 ق ) كه به جاى برادر حكومت را به دست گرفت ، به امتيازاتى كه خليفه در نواحى شرقى به وى داده بود ، بسنده نكرد و خواستار حكومت بر نواحى بيشترى بود . عمرو در سال 287 ق در نبردى براى تصرف ماوراء النهر ، به اسارت امير سامانى درآمد و به بغداد فرستاده شد . امير صفارى اندكى بعد از دنيا رفت و قدرت صفاريان به يك‌باره فرو پاشيد و جانشينان او نتوانستند قدرت و نفوذ پيشين را تجديد كنند . قلمرو حكومت صفاريان با گسترش نفوذ اميران سامانى به تدريج محدودتر و به نواحيى از سيستان منحصر گرديد . اميران صفارى تا قرن ششم هجرى در سيستان امارت داشتند و به تدريج توسط دولت‌هاى قدرتمند مجاور از ميان رفتند . « 2 » سامانيان ( 261 - 389 ق ) اميران سامانى از خاندان‌هاى قديمى بودند كه در سمرقند و بخارا امارت يافتند . آنان نخست تحت فرمان طاهريان ( حكام خراسان ) و در تابعيت خليفهء عباسى بودند تا با قدرت يافتن يعقوب صفارى و برچيده شدن دولت طاهريان از خراسان ، اميران سامانى نيز به نوعى خودمختارى دست يافتند . در آغاز غيبت صغرى امير نصر سامانى ( حكومت 250 - 279 ق ) از جانب خليفهء عباسى بر تمام ماوراء النهر حاكميت يافته بود . جانشين او ، اسماعيل سامانى ( حكومت 279 - 295 ق ) توانست در نبردى ، صفاريان را شكست داده و از همين زمان ( 287 ق ) صفاريان با بسط قدرت خويش در نواحى شرقى ، بيش از پيش از تابعيت عباسيان

--> ( 1 ) . ابن اثير ، الكامل ، ج 6 ، ص 232 و 260 و 283 . ( 2 ) . ر . ك : ابن اثير ، همان ، ص 401 و ر . ن . فراى ، تاريخ ايران ، ج 4 ، ص 100 - 108 .