حسن حسين زاده شانه چى

305

اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)

اين است كه بحث دربارهء مسألهء غيبت تا چه حد مورد ابتلا و ضرورى بود . وى هم‌چنين كتاب‌هايى در اصول عقايد ، مسألهء توحيد و امامت ، داشت . او در كتابى مستقل ، جواب مسايلى را گرد آورد كه از طريق محمد بن عثمان از امام عسكرى عليه السّلام دريافت كرده بود . « 1 » كتاب قرب الاسناد او تنها كتابى مىباشد كه از وى باقىمانده است . مؤلف الذريعه ، هفت كتاب به اين نام ياد مىكند كه يكى از آن‌ها قرب الاسناد حميرى است . « 2 » حميرى چند قرب الاسناد داشت ؛ نخست قرب الاسناد به امام رضا عليه السّلام ، ديگرى قرب الاسناد به امام جواد عليه السّلام و نيز قرب الاسناد به امام دوازدهم عليه السّلام . « 3 » اما كتاب موجود ، شامل اخبارى است كه با سند كوتاه به امام صادق ، امام كاظم و امام رضا عليهم السّلام منتهى مىشوند و ديگر اجزاء ، كه نجاشى از آن‌ها نام برده ، مفقود شده است . كتاب حاضر در سه بخش و شامل احاديثى مىباشد كه حميرى با دو واسطه از امام ششم و امام هفتم عليهما السّلام و با يك واسطه از امام رضا عليه السّلام نقل كرده است . « 4 » وفات وى به سال 298 ق بود . سعد بن عبد اللّه اشعرى ( م 299 - 301 ق ) سعد بن عبد اللّه از دانشمندان نامدار شيعه ، در اواخر قرن سوم هجرى بود كه از ميان انبوه عالمان و محدثان و فقيهان شهر قم و خاندان بزرگ اشعرى ظهور كرد . شيخ طوسى او را از اصحاب امام عسكرى عليه السّلام دانسته ، با اين حال گفته است كه نمىداند آيا از آن حضرت روايت كرده يا خير ؟ او هم‌چنين دربارهء اشعرى گفته كه دانشمندى موثّق و داراى جلالت قدر بوده و اخبار و احاديث بسيار و تصانيف فراوان داشته است . « 5 »

--> ( 1 ) . طوسى ، همان ، ص 294 و نجاشى ، همان ، ص 219 - 220 . ( 2 ) . تهرانى ، الذريعه ، ج 17 ، ص 67 . ( 3 ) . نجاشى ، همان ، ص 220 . ( 4 ) . ر ك : حميرى ، قرب الاسناد . ( 5 ) . نجاشى ، همان ، ص 220 ؛ طوسى ، همان ، ص 215 و همو ، رجال ، ص 399 .