ردّ اقوال زيديان و معتزليان بوده « 1 » ؛ ولى هيچ‌يك از آثار وى به دست ، نرسيده است . حسن بن موسى نوبختى نيز كه داراى تصنيفات متعددى بود ، مجموعهء كلامى خود را با نام الآراء و الديانات به رشته تحرير درآورد كه به اتمام نرسيد . « 2 » ابن قبه رازى هم دو كتاب در باب امامت ، به نام‌هاى الانصاف و المستثبت ، در ردّ اقوال ابو القاسم بلخى ، متكلم مشهور خراسانى نوشته بود . « 3 » متأسفانه از تأليفات مكتب كلامى اين عصر آثارى به دست ما نرسيده است و كتاب الياقوت نوشتهء ابو اسحاق ابراهيم بن نوبخت نيز كه برجاى مانده ، باتوجه به برخى شواهد از تأليفات قرن ششم هجرى مىباشد و نويسندهء مذكور از خاندان نوبختى عصر غيبت نبوده است . « 4 » به‌هرحال مكتب كلامى اين عصر دستاوردهاى ارزنده‌اى داشت كه موجبات تكامل كلام شيعه را در آغاز غيبت كبرى فراهم ساخت . طبقهء سوم متكلمان شيعه كه در رأس آن‌ها شيخ مفيد قرار دارد در واقع شاگردان مكتب كلامى غيبت صغرى بودند ، كه به اصلاح و تنقيح آراى كلامى متكلمان اين عصر پرداختند . از ميان آثار ايشان ، به‌خصوص تأليفات شيخ مفيد ، مىتوان تا حدودى به آراى كلامى متكلمان اين عصر پى برد . در كتاب اوايل المقالات ، شيخ مفيد به نقد برخى از آثار و اقوال نوبختيان مىپردازد . از آن جمله عقيدهء خاصى است كه دربارهء امام دوازدهم و جانشينى حضرت عسكرى عليه السّلام به ابو سهل نوبختى نسبت داده شده و بر خلاف نظر اجماعى علماى شيعه است . « 5 »

--> ( 1 ) . همان ، ص 31 . ( 2 ) . همان ، ص 121 . ( 3 ) . نجاشى ، همان‌جا . ( 4 ) . ر ك : ابو اسحاق ابراهيم بن نوبختى ، الياقوت . ( 5 ) . ر ك : شيخ مفيد ، اوايل المقالات ، ص 21 - 25 و بعد از آن .