حسن حسين زاده شانه چى

126

اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)

را هم‌پايهء برمكيان برشمرده‌اند . « 1 » از ويژگىهاى اخلاقى او رسيدگى به اوضاع و احوال نزديكان و اطرافيانش بود . ابن مقله ، كه بعدها به مقام وزارت رسيد ، گويا در ابتدا پيشكار ابن فرات بود و به او خدمت مىكرد . وى نقل مىكند كه در همان روزگار ، وضعيت مالى او بسيار نابسامان بود و على بن فرات وزير ، كه از اين امر آگاهى داشت ، اموال زيادى به او بخشيد و همين امر ، عاملى براى پيشرفت و ترقى ابن مقله گرديد ، به‌گونه‌اى كه تا مقام وزارت پيش رفت . « 2 » على بن فرات به عالمان و طالبان علم ، عنايت و توجه خاصّى داشت و براى آنان مقررىهايى تعيين مىكرد . « 3 » او هم‌چنين به وضعيت عمومى مردم رسيدگى مىنمود . گفته شده است كه در خانه‌اش به نيازمندان اطعام مىكرد و حاجات مردم را برآورده مىساخت . « 4 » به قولى پنج هزار تن را تحت حمايت مالى خود داشت و به ايشان مستمرى مىپرداخت . « 5 » او هم‌چنين به امور عام المنفعه ، كه براى سامان دادن به وضعيت عمومى جامعه ضرورى بود ، توجه داشت ؛ به‌طور مثال در سال 311 ق ، در بغداد بيمارستانى ساخت و از اموال خود ، بودجهء ماهيانه‌اى به مبلغ دويست دينار براى آن مقرر كرد . « 6 » ابن فرات توجه خاصى به علويان داشت و اموالى را به ايشان اختصاص داده بود « 7 » و از آنان حمايت مىكرد . گفته شده است كه او حتى به يكى از سرداران لشكر ، كه از سركوب علويان مصر بازمىگشت . اجازهء ورود به بغداد نداد تا اين‌كه همهء اموالش را مصادره نمود و به‌گونه‌اى عمل كرد كه

--> ( 1 ) . ر . ك : تنوخى ، نشوار المحاضره ، ج 2 ، ص 33 و ابن اثير ، اللباب ، ج 2 ، ص 199 . ( 2 ) . همان ، ج 2 ، ص 120 . ( 3 ) . ابن خلكان ، وفيات الاعيان ، ج 3 ، ص 423 . ( 4 ) - ذهبى ، سير اعلام النبلاء ، ج 14 ، ص 476 . ( 5 ) . همان ، ص 476 . ( 6 ) . ابن جوزى ، المنتظم ، ج 13 ، ص 220 . ( 7 ) . ابن اثير ، الكامل ، ج 8 ، ص 19 .