دست داده ، تحت فرمان دولت فاطميان درآمدند . دولت حمدانيان كه در اواخر غيبت صغرى شكل گرفت ، تنها دولت مستقل در اين دوران بود كه مذهب تشيع امامى داشت . حضور نزديك به نيم‌قرن اين دولت شيعى سهم بسزايى در نشر و گسترش تشيع در سرزمين شام ايفا كرد ، به‌ويژه دولت حمدانيان حلب كه دربار آنان ، جايگاه عالمان و دانشمندان و اديبان و شاعران شيعى بود . تأثير دولت حمدانيان را در گسترش تشيع در شام ، به وضوح در ظهور شمار زيادى از عالمان شيعه از اين نواحى ، در دهه‌هاى نخستين قرن پنجم هجرى مشاهده مىكنيم . آل بويه ( 320 - 448 ق ) در اواخر دوران غيبت صغرى ، دولت شيعى جديدى تأسيس شد كه به زودى اقتدار زيادى در نواحى شرقى اسلامى يافت ، چنان‌كه مدت بيش از يك قرن بر مركز خلافت عباسى ، بغداد ، و خليفگان آن سيطره داشت . آل بويه ، خاندانى ايرانى و از مردمان ديلمان بودند . بنيانگذاران اين دولت ، كه سه برادر به نام‌هاى على ، حسن و احمد بودند ، نخست در سپاه مرداويج زيارى ( امارت 316 - 323 ق ) خدمت مىكردند ، ولى پس از چندى در اثر بروز اختلافاتى ، از فرمان او خارج شدند . على بن بويه ( امارت 320 - 338 ق ) ، كه بعدها لقب عماد الدوله گرفت ، از سال 320 ق بر فارس سلطه يافت و با دفع مدعيان و رقيبان خود امارتى را برپا ساخت كه سنگ بناى دولت آل بويه گرديد . پس از چندى برادر كوچك‌تر ، احمد معز الدوله ( امارت 320 - 356 ق ) ، بر كرمان و اهواز و سپس بر بغداد ( 334 ق ) استيلا پيدا كرد و بدين ترتيب دو برادر امارت مستقلى را پديد آوردند كه بر مركز خلافت نيز حكمرانى داشت . اندكى بعد برادر ديگر ، حسن ركن الدوله ( امارت 320 - 366 ق ) ، با سلطه يافتن بر اصفهان و رى و ديگر نواحى مركزى ايران ، دولت تازه تأسيس را به تكامل رسانيد . اين سه برادر تا مدتى بر